Realizm ( Gerçekçilik )

aygunhoca tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma Edebi Akımlar

REALIZM (GERÇEKÇILIK) (19.yy'ın ikinci yarısı)

Romantizmin hayal ve duyguya yaptığı vurguya bir tepki olarak doğan realizm, 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra dünya edebiyatını geniş ölçüde etkilemiştir.

18. ve 19. yüzyıl Avrupası'nda görülen toplumsal hareketlilik, toplumsal sınıfları, mücadele içinde yeni çalkantılara, aydınları da yeni arayışlar içine itmiştir. Bu arayışlarda temel temayül, toplum gerçekliğinin tanınması olmuştur.

Bu nedenle, Auguste Comte'un pozitivizm (olguculuk) felsefesi, realizmin düşünsel temelini oluşturmuştur. Çünkü pozitivizm, doğa olaylarının (gerçekliğin) doğa ötesi görüşlerle (metafizik) değil; olgular (olaylar) arasındaki bağlantının gözlem ve deneylerle bulunacak yasalarıyla açıklanabileceğini ileri sürer.

Öte yandan müspet bilimlerdeki  (fizik, kimya, biyoloji) gelişmelerin, varlıkların ve olayların, duygu ve hayallerle değil; maddi gerçekliklerle açıklanabileceğini ortaya koyması,  pozitivizmin edebiyata yansıması olan realizme üstünlük kazandırmıştır. Böylece, duygu ve hayallerden yola çıkan sanatçının toplumsal beklentilere yanıt veremeyeceği, sanatçının bir ahlakçı gibi değil, bir bilim adamı gibi gördüklerini anlatmak zorunda olduğu kabul edilmiştir.

Realizmin yaygınlaşmasından önce, romantik kuşak içinde yer alan Balzac, Stendhal gibi öncü realistleri de unutmamak gerekir. Ancak realizmin romantizmden asıl kopuşu, Gustove Flauber'in   “Madam Bovary” adlı romanı (1857) ile gerçekleşmiştir.


Özellikleri

*  Sanatçı, anlattıklarını gözlemlerine dayandırır; duygu ve imgelerin yerini insan ve toplum gerçekleri alır.

*  Sanatçı; kendi duygu ve düşüncelerini gizler; yapıtında tarafsız bir gözlemcidir.

*  Insan ve toplum, klasiklerde “olması gerektiği gibi”, romantiklerde “istedikleri gibi” realistlerde “olduğu gibi” yansıtılır.
*  Olgu ve olayların ortaya çıkışındaki sosyal nedenler araştırılır.

*  Kişiliğin oluşumunda çevrenin önemini kabul ettiklerinden, kişilerin yaşadıkları ortam, sosyal çevre bütün ayrıntılarıyla tanıtılır.

*  Işlenen olaylar güncel yaşamdan, kişiler halk tabakalarından alınır.

*  Toplumsal konuları işlerler; ama toplum sorunları karşısında tarafsız kalırlar. Sanatı, toplumsal mücadele de bir araç olarak görmediklerinden “sanat sanat içindir” anlayışındadırlar.

*  Anlatıma önem verip özen gösterdiklerinden birer üslupçudurlar. Bu nedenle, örneğin kişiler, sosyal düzeylerine uygun değil; sanatçının üslubuna uygun konuşturulur.

*  Konu kadar, biçim güzelliği de önemlidir. Bu nedenle dil ve anlatım süsten, abartıdan, özentiden uzaktır.

*  Realizm, daha çok roman, öykü ve tiyatro türlerinde etkili olmuştur.


FRANSA'DA
*BALZAC (1799-1850)   ROMAN, ÖYKÜ, TIYATRO

Fransız edebiyatında öncü realist yazarlarındandır. Önceleri tiyatroya ilgi duyar, ilk eseri bir tiyatro oyunudur. Ancak eser başarıya ulaşamaz. Tiyatroda başarılı olamayacağını anlayınca romana yönelir. Gerçekçi romanın öncüsü kabul edilen Balzac, güçlü gözlemlerle başarılı romanlar yazar.
GORIOT BABA, VADIDEKI ZAMBAK, EUGENIE GRANDET, KÖY HEKIMI TILSIMLI DERI, INSANLIK KOMEDYASI (DIZI ROMANLARININ GENEL ADI)

*STENDHAL  (1783-1842)    ROMAN

Fransız edebiyatının önemli realist yazarlarındandır. Ilk önce tiyatro ve felsefeye ilgi duyar, sonra romana yönelir. Romanlarında başarılı psikolojik çözümlemeler yapmıştır. Güçlü gözlemleri, karakter çözümlemeleri, yalın sayılabilecek üslubuyla sık okunan bir yazar olmuştur
KIRMIZI VE SIYAH, PARMA MANASTIRI

*GUSTAVE FLAUBERT (1821-1880)  ROMAN
Fransız edebiyatının dünyaca ünlü romancılarındandır. Yaşamdaki çarpıklıklardan, aksaklıklardan kaçarak sanata sığınır. Eserlerinde hayalindeki ideal insanlığı anlatmıştır. Madam Bovary adlı romanı, döneminde büyük tartışmalara yol açar.
MADAME BOVARY, SALAMBO


INGILTERE'DE

*DANIEL DEFOE   (1659-1731)  ROMAN
ROBINSON CRUOSE ( Romanda, ıssız bir adada yalnız başına yıllarca yaşayan bir insanın serüvenini anlatır. )

*CHARLES DICKENS  (1812-1870) ROMAN
Gösterişsiz fakat güçlü bir anlatımı vardır. Kendini belli etmeyen ince bir mizah anlayışıyla yazar. Öyküler ve gezi notları da yazmıştır. 
DAVID COPPERFIELD, ANTIKACI DÜKKÂNI,    OLIVER TWIST, IKI ŞEHRIN HIKÂYESI

*JONATHAN SWIFT (1667-1745)    ROMAN
GULLIVER'IN GEZILERI ( Romanda, gemilerde çalışan Gulliver'in dört hayali ülkeye yaptığı gezileri anlatır. )


RUSYA'DA
*TOLSTOY  (1828-1910)   ROMAN

Rus edebiyatında Realizmin önemli temsilcilerindendir. Ortaya koyduğu eserler ve sanatçı kişiliğiyle yaşadığı döneme damgasını vuran Tolstoy, Dünya edebiyatının da en büyük yazarlarındandır. Eserleri günümüzde de hâlâ ilgiyle okunmaktadır.
SAVAŞ VE BARIŞ, ANNA KARENINA, DIRILIŞ, HACI MURAD, YAŞAYAN ÖLÜ, IVAN ILYIÇ'IN ÖLÜMÜ

*DOSTOYEVSKI  (1821-1881)   ROMAN
Rus edebiyatının dünyaca ünlü romancılarındandır. Dinine ve geleneklerine bağlı olan Dostoyevski'nin eserlerinde psikolojik çözümlemeler geniş bir yer tutar. Realizmin etkisiyle yazdığı eserleri tüm dünyada hâlâ ilgiyle okunmaktadır.   
SUÇ VE CEZA, BUDALA, KARAMAZOV KARDEŞLER, EZILENLER, KUMARBAZ, ECINNILER, INSANCIKLAR

*MAKSIM GORGI (1868-1936)   ROMAN
Toplumcu gerçekçi romanın kurucusu sayılır. Eserlerinde çocukluk ve gençlik yıllarında yaşadığı acı dolu hayatı, Rusya'daki yoksulluk yıllarını anlatmıştır. Betimlemelerdeki ustalığıyla keskin bir gözlemci olduğunu göstermiştir. Tiyatro oyunları ve anılarını kaleme aldığı eserleriyle de Rus edebiyatına katkıda bulunmuştur.  ANA, ÇOCUKLUÄžUM, ARKADAŞ, EKMEÄžIMI KAZANIRKEN, BENIM ÜNIVERSITELERIM


*GOGOL  (1809-1852)   ROMAN, TIYATRO

Rus edebiyatının romancı ve oyun yazarlarındandır. 1836'da döneminin devlet bürokrasisini eleştiren “Müfettişâ€ adlı oyunu sahnelenir. Bu eseri resmi çevrelerin tepkisini çeker ve Rusya'yı terk etmek zorunda kalır. Gogol, konularını günlük yaşamdan alır. Eserlerinde insan davranışlarını gerçekçi bir şekilde anlatmıştır.
ÖLÜ CANLAR, MÜFETTIŞ (OYUN), PETERSBURG HIKÂYELERI, TARAS BULBA

*ANTON ÇEHOV (1860-1904)    ÖYKÜ, TIYATRO

Rus edebiyatının tiyatro ve öykü yazarlarındandır. Modern kısa öykünün en önemli temsilcisidir. Yazdığı bir öykü kitabıyla Rus Akademisi tarafından verilen Puşkin ödülünü kazanır. Daha sonraları yaklaşık 1000 sözcükten oluşan kısa öykü türünü başlı başına bir sanat haline dönüştürür. Çehov, durum öykücülüğünün kurucusu sayılır. Maupassant'ın öncüsü olduğu olay öykücülüğünün alternatifi olan bu yeni öykü anlayışı, sonraki dönem öykücülerini de etkiler. Sanatçı, modern öykücülüğe zemin hazırlamıştır. Türk edebiyatında Memduh Şevket Esendal'ı etkilemiştir.
OYUN: MARTI, VANYA DAYI, VIŞNE BAHÇESI, ÜÇ KIZKARDEŞ, HIKÂYELER

*TURGENYEV   (1818-1883)  ROMAN
Rus edebiyatının realist çizgideki romancı ve öykücülerindendir. iyi bir eğitim alan Turgenyev, Almanca, Ingilizce ve Fransızcayı ana dili gibi konuşur. Tarih, klasik filoloji dallarında çalışmalar yapar, Yunanca ve Latince öğrenir. Eserlerinde köylülerin yaşamını, çektiği sıkıntıları dile getirir. 
BABALAR VE OĞULLAR, AVCININ NOTLARI, BAHAR SELI, TAŞRALI KADIN

*ŞOLOHOV   (1905- ? ) ROMAN
VE DURGUN AKARDI DON, DONDA HASAT



AMERIKA'DA
*JACK LONDON     ROMAN

MARTIN EDEN, KURT KANI, UÇURUM INSANLARI, VAHŞETIN ÇAÄžRISI

*MARK TWAIN   ( 1835-1910)  ROMAN, ÖYKÜ
Amerikan edebiyatının usta yazarlarındandır. Gazetecilik de yapan Twain, güldürü ustasıdır. Serüvenci bir yazardır, dünya klasikleri arasına girmiş önemli eserlere imza atmıştır.
TOM SAWYER'IN MACERALARI, HUCKLEBERRY FINN'IN BAŞINDAN GEÇENLER, MISSISIPI'DE HAYAT

*JOHN STEINBECK  (1902-1968) ROMAN, ÖYKÜ
Natüralist bir gerçekçilik, hayal gücüyle beslenen bir gözlemcilik, yazarın en belirgin özelliğidir.
FARELER VE INSANLAR, GAZAP ÜZÜMLERI, BITMEYEN KAVGA, SARDALYA SOKAÄžI, KENAR MAHALLE

*ERNEST HEMINGWAY   (1898-1961)  ROMAN

Yazar ve gazetecidir. Eserlerini Paris'e yerleştikten sonra yazmıştır. 1954'te Nobel ödülünü almıştır.  
SILAHLARA VEDA, ÇANLAR KIMIN IÇIN ÇALIYOR, IHTIYAR BALIKÇI

*HERMAN MERVILLE (1819-1891)    ROMAN
MOBY DICK (BEYAZ BALINA)



IRLANDA'DA
*OSCAR WILDE  (1854-1900
)
Şair eleştirmen, oyun yazarı ve eleştirmendir. Nüketli, alaycı, iğneleyici bir dili vardır. Realist akıma yakındır.
DORIAN GREY'IN PORTRESI, MUTLU PRENS, SALOME

*BERNARD SHAW  ( 1856-1950)
Toplumcu gerçekçi bir yazardır. 1925'te Nobel aldı. Roman ve oyunlarında mizah ve hiciv önemli bir yer tutar.

Türk Edebiyatı'nda realizmin ilk etkileri Tanzimat Edebiyatı'nın kuruluş döneminden sonra ortaya çıkmaya başlar.  Sami Paşazade Sezai'nin öykülerinde,  Recaizade Mahmut Ekrem'in romanlarında ve Nabizade Nazım' da realizmin ilk etkilerine rastlanır. Öte yanlan Batılı anlamda realizmin, Türk Edebiyatı'nda Servet-i Fünun döneminde uygulanır: Halit Ziya Uşaklıgil. Milli Edebiyat ve Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı'ndan geçerek realizmin, çeşitli uygulamalarıyla günümüz edebiyatına dek ulaşmıştır.


Ayrıca Bakınız

*Islamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
*Islami Devir Türk Edebiyatı
*Batı Etkisindeki Türk Edebiyatı
*Cumhuriyet Dön Türk Edebiyatı
*Türk Cumhuriyetleri Edebiyatı
*Türk Toplulukları Edebiyatı
*Batı Edebiyatı
*Dünya Edebiyatı