biryay yayınevi 10.sınıf türk edebiyatı sayfa 111-113

merve tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma 10.sınıf Türk Edebiyatı Biryay Yayınları Cevapları

Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 111

a.   Mevlânâ'nın yaşadığı dönem hakkında edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.

MEVLANA TASAVVUF DÜŞÜNCESİNİN HAKİM OLDUĞU BİR ÇAĞDA YAŞAMIŞTIR. O ÇAĞDA ANADOLU HALKI BİTMEK BİLMEYEN SAVAŞLARDAN DOLAYI YORGUN VE BİTKİN BİR DURUMDAYDI, ÇEŞİTLİ ACILAR ÇEKMİŞTİ BÖYLE BİR SOSYAL ORTAMDA MEVLANA ANADOLU HALKINA VE TÜM İNSANLIĞA HUZURU VE SAADETİ İÇ DÜNYALARINDA ARAMALARI İÇİN TASAVVUFTAN YARARLANARAK YOL GÖSTERİCİ OLMUŞTUR.

b.  Metnin temasını söyleyiniz.

METNİN TEMASI "İLAHİ AŞK"TIR. ALLAH'A DUYULAN AŞK VE BAĞLILIK TEMASI VARDIR.

c.  Metnin teması ile kaleme alındığı dönem arasında nasıl bir bağlantı olduğunu açıklayınız.

METNİN TEMASI İLE KALEME ALINDIĞI DÖNEMLE DOĞRUDAN VE ORANTILI BİR BAĞLANTI VARDIR. ÇÜNKÜ O DÖNEMDE TASAVVUF ANLAYIŞI HAKİM ZİHNİYET OLARAK BULUNMAKTAYDI, METNİN TEMASI DA İLAHİ AŞK TIR.

ç.  Metnin teması evrensel midir? Düşüncelerinizi belirtiniz..estonline.blogcu.com

EVET EVRENSELDİR ÇÜNKÜ İLAHİ AŞK ALLAH SEVGİSİ HER ZAMAN VE HER COĞRAFYADA YAŞANMIŞTIR.

d.  Metinde anlatılanların yaşanabilir olup olmadığını söyleyiniz. Bunların olay örgüsü etrafında nasıl anlatıldığını açıklayınız.

6.   Metnin anlatıcısını söyleyiniz. Anlatıcının bakış açısını belirtiniz.

a.  Metinden alınan aşağıdaki bölümde anlamını bilmediğiniz kelimelerin altını çiziniz. Bu kelimelerin hangi dile ait olduğunu söyleyiniz.

Dinle neyden kim hikâyet etmede Ayrûıklardan şikâyet etmede

Der kamışhktan kopardılar beni Nalişim zâr eyledi merd ü zeni

b.  "Dinle neyden kim hikâyet etmede

Ayrüıklardan şikâyet etmede" dizelerini yapı yönünden inceleyiniz. Tespitlerinizi sıralayınız.

c.  Yaptığınız incelemeden hareketle metnin dil özelliklerini defterinize yazınız.

7.      Metinden tasvir örnekleri bulunuz. Bunların nasıl yapıldığınısöyleyiniz. Tasvirlerin metindeki işlevini belirtiniz.

8.     Metnin, XIII. yüzyılda Anadolu'da yaşanan hangi gerçeklikle, nasıl bir ilişkisi olduğunu belirtiniz.

Mesnevi ve Oğuz Kağan Destanı ile benzer temalı bir günümüz filmini tema, olay, mekân.zaman ve kişiler yönünden karşılaştırınız. Metinlerin benzer ve farklı yönlerini aşağıdaki tabloya sıralayınız.

Benzerlikler

Farklılıklar

a.   Mevlânâ hakkında edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.

b.    Mevlânâ hakkında edindiğiniz bilgiler ve okuduğunuz metinden hareketle Mevlânâ'nın fikrîve edebî yönüyle ilgili görüşlerinizi aşağıya yazınız.

Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 112

Anlama, Yorumlama.

1.      Okuduğunuz metinlerden hareketle XIII-XIV. yüzyıla ait eserlerin oluşmasını sağlayan zihniyet hakkında bilgi veriniz.

Zihniyetin temelinde İslam düşüncesi, gaza, fetih, tasavvuf, islam tarihi, menkıbeler ve dini düşünceler vardır.

2.      Battal Gazi ile Oğuz Kağan Destanı'ndaki Oğuz Kağan'ı kişilikleri ve olağanüstü özellikleri yönünden karşılaştırınız. İki kahramanın benzerlik ve farklılıklarını sıralayınız.

Battal Gazi, Türk İslam kültürünün değerlerini yansıtan bir kişiliktir. Cesur ve güçlüdür. Oğuz Kağan ise İslam öncesi  dönemde Türklerin gücünü, siyasi üstünlüğünü ve vatanseverliğini temsil eden bir karakterdir.

3.      Dede Korkut Hikâyelerindeki Türk aile yapısıyla günümüz aile yapısını bireylerin birbirleriyle ilişkileri yönünden karşılaştırınız. Benzerlik ve farklılıkları belirtiniz.

Dede Korkut Hikayelerinde aile bireyleri arasında çok güçlü bir sosyal bağ vardır. Günümüzde aile bağları o dönemdeki gibi güçlü değildir.

4.      Deli Dumrul Hikâyesi'ndeki Dede Korkut'un rolünü belirtiniz. Dede Korkut'un günümüz filmlerinde karşılaştığınız akıl danışılan, mesaj veren bilge kişiliklerle ilişkisini açıklayınız.

Deli Dumrul hikayesinde Dede Korkut  aslında bütün olay örgüsünü kontrol eden ve aktaran kişidir.

5.      "Gördüdost, ağyârı- hâlinden - Ömer / Baktı etmiş'sırr-ıHak' gönlünde yer." dizeleriyle anlatılmak istenen nedir? Açıklayınız. Bu düşünceyi, Mevlânâ'nın "Gel, gel, ne olursan ol yine gel, / İster kâfir, ister mecusi, / İster puta tapan ol yine gel." sözüyle ilişkilendiriniz..

6.      "Dede Korkut'ta tarihe dayanma vasfının tabii bir neticesi olarak bir coğrafya vardır. Bu coğrafya görünüşte, ön planda Doğu Anadolu ve Azerbaycan sahasıdır. Fakat bunun arkasında ya doğrudan doğruya veya çok defa bu sahaya adapte edilmiş olarak Orta Asya'nın Türkistan coğrafyasının unsurları yatar. Böylece eser, destan olarak zamansız ve mekânsız olan masal ve efsaneden ayrılmış olur."

Muharrem Ergin'in değerlendirmesinden yararlanarak "Deli Dumrul" hikâyesiyle masalları karşılaştırınız. Benzer ve farklı yönlerini sıralayınız.

Benzerlikler:

İkisinde de olağanüstü durum ve kişilere rastlanır. İkisi de kurmaca metindir.

Farklılıklar:

Deli Dumrul Hikayesi: Deli Dumrul hikayesi konusunu Oğuz Türklerinin tarihinden alır. Hayal ürünü olaylar görülse de tarihi gerçeklikler de söz konusudur. Metin, manzum- mensur karışık olarak yazılmıştır.

Masal: Masallarda olağanüstülük vardır. Olay, kişi, yer, zaman tamamen hayal ürünüdür. Masallar, sözlü edebiyat ürünleridir. Düzyazı biçiminde yazılmıştır.

Değerlendirme

1. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun sözcükleri yazınız.

•    XIII. yüzyılda yaşamış olan...........Sultan Veled................... , Mevlevi tarikatının kurucusudur.

•    XIII -XIV. yüzyılda anlatmaya bağlımetinler..........manzum........... ve........mensur................. olmak üzere iki gruba ayrılır.

•   XIII-XIV yüzyılda kahramanlık hikâyeleri, ...gaza..............  ve ...fetih..........  temalarını işlemesiyle

halkın ilgisini çekmişti.

•  ..........mesnevi............. yalnız tarikat bilgileri verilmemiş; aynı zamanda efsanelerden, peygam berlere ve evliyalara ait menkıbelerden faydalanılan hikmetlere yer verilmiştir.

Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 113

2.   Aşağıdaki cümlelerin başına yargılar doğru ise "D", yanlışise "Y" yazınız.

(..D.) Anadolu'da yaşayan Oğuz Türkleri XIII-XIV. yüzyılda İslamiyetin etkisi altında oldukları için din temasını o dönem hikâyelerinin eksenine almışlardır.

(..D.)    Dânişmentnâme, Battal Gazi Destanı'nın devamı niteliğindedir.

(.Y..)    Dede Korkut Hikâyeleri XII. yüzyılda yazıya geçirilmiştir

(.D..) Battal Gazi'nin olağanüstü bir kuvveti vardır. Peygamberin ve Hızır'ın yardımlarıyla her türlü zorluğu yener.

(..D.) XIII-XIV. yüzyıllardaki eserlerin kaynağı İslamiyet öncesi destanlar ve İslami dönemde oluşan hikâyelerdir.

(..D.)    Dânişmentnâme'de anlatılan olaylar, Anadolu coğrafyasında geçmiştir.

(.D..)    Mesnevi, aruz ölçüsüyle yazılmış, 25.618 beyitten oluşan bir eserdir.

3.   Aşağıdakilerden hangisi Dede Korkut Hikâyelerinin özelliklerinden biri değildir?

A.Oğuz Türklerinin hayatını anlatması

B.  Anonim bir ürün olması

C.  Olayların geçtiği mekânın değişken olması

D.Olayların geçtiği zamanın kısa olması

E.  Kahramanlık destanı niteliğinde olması

4.   Aşağıdakilerden hangisi Dânişmentnâme için söylenemez?

A.İslami dönemin etkisinde olması

B.  Canlı savaş tasvirlerinin olması

C.  Hikâyedeki Melik Gazi'nin olağanüstü özelliklere sahip olması

D.  Benzetmelerden yararlanılması

E.  Temasının evrensel bir nitelik taşıması

6.         (I) Kitab-ı Dede Korkut, sanatçısı belli olmayan, halkın ortak malı olan bir eserdir. (II) Nazım ve nesir kanşımı on iki hikâyeden oluşur. (III) Hikâyelerde daha çok, Oğuzlann, düş-manlan ve insanüstü güçlerle savaşımlan anlatiimaktadır. (IV) Her hikâye bağımsız olmakla birlikte çoğunda ortak kahramanlar bulunur ve her hikâyenin sonunda Dede Korkut söz alır. (V) Hikâyelerde adı geçen Dede Korkut kahramanğıyla ün kazanmış Oğuz Beylerinden biridir.

Bu parçada numaralanmışcümlelerin hangisinde verilen bilgi yanlıştır?

A. I.                B. II.              C. III.                D. IV                 E. V

(1996-ÖYS)

"Dede Korkut Hikâyeleri" adlı eseri okuyabilirsiniz.

Araştırma

1.   XIII-XIV. yüzyüdaki öğretici metinlerin hangi geleneğin etkisiyle yazıldıdığını araştınnız.

Tasavvuftaki "marifet" terimi hakkında bilgi edininiz.