biryay yayınevi 10.sınıf türk edebiyatı sayfa 133-136

merve tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma 10.sınıf Türk Edebiyatı Biryay Yayınları Cevapları

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 133

b.  Fuzulî hakkındaki bilgileriniz ve okuduğunuz şiirden hakkındaki çıkarımlarınızı aşağıya yazınız.

Fuzuli, şiir alanındaki ustalığının yanı sıra İslam tarihi ve peygamberimiz hakkında çok derin  bilgilere sahiptir.

İfadelerinde tasavvufa özgü bir derinlik vardır.

Aşk temasını hep hüzün ve acı ile birlikte ele alır

İmge ve mecazlara  sıkça başvurur.

Şiir dilinde Azeri Türkçesi ile Farsçanın etkileri vardır.

Na’t ve övgü yeteneği çok üstündür.

Şiirine bilgiyi de katmayı başarmıştır.

Edebi sanatları ustalıkla kullanmıştır.

Çağdaşı olan Baki gibi beşeri aşkı değil ilahi aşkı işlemiştir.

c. Fuzulî'nin edebî ve fikrî yönüyle "Su Kasidesi" arasında nasıl bir ilişki olduğunu açıklayınız.

Su Kasidesi’nde Fuzuli’nin hem şair yönünü hem de peygamber sevgisini görmekteyiz.

1. Şiirdeki ahenk ögelerini belirleyiniz. Tespitlerinizi aşağıya yazınız.

Aliterasyon:ş, z

Asonans: e, u

Ölçü: Aruz ölçüsü

Uyak: -uz biz:redif

-uş:Zengin uyak

Söyleyiş özelliği: Şair, duygularını kendinden emin bir söyleyişle dile getirmektedir. Aşk duygusuyla aklını yitirmekten, susup kalmaktan gururla söz etmektedir.

2. a. Okuduğunuz şîirîn bîrimini belirtiniz.

Şiirin birim benttir.

b. Birimin özelliklerini sıralayınız.

Rubailer dört dizelik bentlerden oluşur. Aaba biçiminde uyak şeması vardır. Genellikle tek bentlik şiirlerdir.

b.  Osmanlı Devleti'nin XVII. yüzyıldaki durumu Neşatî'nin söyleyişine nasıl yansımıştır? Açıklayınız.

Neşati, tıpkı Baki gibi şiirlerinde özgüven duygusuna dayalı, kendine güvenen, yüksek perdeden bir söyleyiş sergiler.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 134

17. Etkinlik

Şiirin yapısını(nazım birimi, birim sayısı, tema, ölçü, uyak düzeni) inceleyiniz. Tespitlerinizi tabloya yazınız. Daha sonra bu inceleme ve bilgi birikiminizden yararlanarak şiirin, hangi nazım şekliyle kaleme alındığını tablonun ilgili bölümüne yazınız.

Bent 1

Aşk

Aruz Ölçüsü

Aaba

Rubai

3.      Şiirin temasını söyleyiniz.

Teması aşktır.

4.      a. Şiirde kendi anlamı dışında kullanılan kelimeler varsa bunları belirleyiniz.

Şiirde kendi anlamı dışında kullanılan kelimeler: boyun bükmek, aklını yitirmek, ağzı bağlanmak

b.  Şiirdeki imgeleri bulunuz.

Gül, gonca

c.  Şiirdeki söz sanatlarını bulunuz. Bunların nasıl yapıldığını açıklayınız.

Güzellik karşısında aklını yitirmek—Mübalağa

Gül gibi yüz parçaya ayrılmak— Teşbih

Gonca gibi ağzı bağlı olmak—Teşbih

Gül ve goncanın anlam yakınlığı—Tenasüp

Şaşkınlık ve aklını yitirmek arasındaki yakınlık—Tenasüp

ç. Belirlediğiniz imge ve söz sanatlarının kullanılmasının nedeni nedir? Bunların şiirin anlamına nasıl bir katkı sağladığını belirtiniz.

İmge ve söz sanatlarının kullanılması şiirin anlam ve söyleyiş yönünden etkileyici olmasına katkı sağlamıştır.

5.   Neşatî'nin şiirine yansıttığı"gözlem, izlenim, sezgi ve kişisel duyarlılık" yaşanabilir gerçekler midir? Düşüncelerinizi açıklayınız.

Neşati, aşk duygusunu benzetme ve imgelerle gerçeğin ötesine taşımış; hayal gücüyle zenginleştirmiştir.

 10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 135

Neşatî'nin şiirinde dile getirilen duygu ve düşüncenin günümüz şairlerinden  Faruk Nafiz Çamlıbel'in eserinde nasıl ele alındığını belirtiniz.

Neşati’nin ağır, süslü ve imgelerle örülü bir dille anlattığı aşk duygusu Faruk Nafiz Çamlıbel’in şiirinde daha sade ve anlaşılır bir söyleyişle karşımıza çıkmaktadır.

6.   a. Şiirdeki "aklını yitirmek" söz grubunda bulunan "yitirmek" kelimesi "sağlığını kaybetmek" anlamıyla kullanılmıştır. Yani kelime yan anlamıyla kullanılmıştır.

b.  Şiirden yan anlamıyla kullanılan kelimelere örnekler bulunuz.

Şaşırmak- hayran olmak

Ayrılmak- dağılmak

Suskunuz—Dayanıklıyız

c.  İnceleme sonucundan hareketle şiirin yan anlam bakımından zengin olup olmadığını belirleyiniz.

Şiir yan anlam bakımından zengin sayılır.

7.     Şiirdeki Arapça ve Farsça kelimeleri tespit ediniz. Bunların şiirde niçin kullanıldığını tartışınız. Ulaştığınız sonucu belirtiniz.

Arapça kelimeler: Nezzare, hüsn, hayret, aşk

Farsça kelimeler: Medhuş, ser-efgen, bi-huş, sadpare, çü, gül, çün, gönce, dehen-beste, hamuş

8.     Neşatî'nin şiiri, eğitim seviyesi farklı iki kişiye okutulsa eserle ilgili yorumları neden farklı olur? Açıklayınız.

Neşati’nin şiirini anlayabilmek için Arapça ve Farsça dillerinin Türk edebiyatında kullanılan başlıca kelimelerini, imge ve mecazların anlam özelliklerini iyi bilmek gerekir.

9.   Şiirin teması, anlatımı ve yapısı arasındaki uyumu belirtiniz.

Şiirin teması aşktır. Aşk duygusu kalender bir üslupla dile getirilmiştir. Bu üslup rubai türünün belirgin özelliklerindendir.

1.      Şiirin ahenk ögelerini (aliterasyon, asonans, ölçü, uyak ve söyleyiş özelliği) defterinize yazınız.

Aliterasyon: d, l, r

Asonans: a, u

Ölçü: Aruz ölçüsü

Uyak: durur:Redif

An: Zengin Uyak

Söyleyiş özelliği: Divan şiirine özgü bir söyleyiş özelliği vardır. Şair sevgilinin güzelliğini  betimleyerek anlatmaktadır.

2.      Şiirin birimini söyleyiniz. Bu birimin özelliklerini belirtiniz.

Şiirin birimi benttir. Tuyuğ türünde rubaide olduğu gibi iki beytin birleştirilmesiyle bir bent oluşturulur. Bendin uyak şeması aaba şeklindedir.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 136

a.  Şiirin yapısıyla ilgili özellikleri (nazım birimi ve sayısı, konusu, teması, uyak düzeni) belirleyiniz. Tespitlerinizi tahtaya yazınız.

Nazım birimi: bent

Birim sayısı:1

Konu ve Teması: Sevgilinin güzelliği

Uyak düzeni: aaba

b.  İnceleme sonuçları ve bilgi birikiminizden yararlanarak okuduğunuz şiirin hangi nazım şekliy le yazıldığını söyleyiniz.

Tuyuğ nazım şekliyle yazılmıştır.

3. Şiirin temasını aşağıya yazınız.

Sevgilinin güzelliği

4. a. Şiirde kendi anlamıdışında kullanılan (mecaz) kelimeleri ve bunların hangi anlamda kullanıldığını söyleyiniz.

Mecaz anlamda kullanılan kelimeler: gülmek(açılmak), gül(sevgili), gam çekmek(üzülmek, kederlenmek)

b. Şiirdeki söz sanatlarını ve bunların nasıl yapıldığını kısaca aşağıya yazınız.

Dilberin yanağı güle benzetilmiş— Teşbih

Sevgilinin saçı reyhana ve sümbüle benzetilmiş— Teşbih

Dilber- canan- gül kelimeleri arasında anlam ilişkisi vardır. — Tenasüp

c. İmge ve söz sanatlarının şiirde hangi işlevde kullanıldığını belirtiniz.

İmge ve söz sanatları şiirin anlam ve söyleyiş bakımından ilgi çekici ve estetik bir özellik kazanmasına yardımcı olur.

5.   Şairin şiirde aktardığıgözlem, izlenim, sezgi ve kişisel duyarlılığının yaşanabilir olup olmadı-

ğınıaçıklayınız.

Şairin şiirde aktardığı gözlem, izlenim, sezgi ve kişisel duyarlılıklar yaşanabilir ölçüde değildir.

b.  İvaz Paşazade Ataî'nin şiirindeki duygu ve düşüncelerin günümüz şiirinde nasıl dile getirildiğini belirtiniz.

İvaz Paşazade Atai’nin dile getirdiği duygu ve düşünceler günümüz şiirinde aynı imgelerle değil günümüz insanının zevk ve anlayışına göre ve daha anlaşılır bir dille ifade edilir.

6.      Şiiri, yan anlam bakımından değerlendiriniz.

Şiirde “açılmak, çıkmak, çekmek” kelimeleri yan anlamlıdır.

7.      Şiirdeki Arapça ve Farsça kelimelerin kullanılma nedenini tartışınız. Tartışmanızıyaparken eserin ait olduğu geleneğin etkisini de dikkate alınız. Sonucu kısaca belirtiniz.

Şiir divan edebiyatı Türk şiiri geleneğine göre yazılmış ve Arapça, Farsça kelimelere yer vermiştir.

8.      Şiirin yapısı, temasıve anlatımı arasında nasıl bir uyum olduğunu belirtiniz.

Şiirin teması Divan edebiyatının klasik teması olan sevgilinin güzelliğidir. Tuyuğ türünde güzellik ve aşk temaları sıkça işlenir. Yoğun bir anlam özelliği vardır.

b. Şair ve eseri arasındaki ilişkiyi belirtiniz.

İvaz Paşazade Atai  15.Yüzyıl divan şairlerindendir. Eserlerinde kendine özgü bir dil ve ifade özelliği vardır. Türkçeyi aruza başarılı bir şekilde uyarlamıştır. Şiirlerinde aşk, tabiat ve sevgilinin güzelliği temalarını işlemiştir.