biryay yayınevi 10.sınıf türk edebiyatı sayfa 138-140

merve tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma 10.sınıf Türk Edebiyatı Biryay Yayınları Cevapları

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 138

a.  Okuduğunuz şiirin ahenk ögelerini (aliterasyon, asonans, ritim, uyak, söyleyişözelliği) belir leyiniz. Tespitlerinizi tahtaya yazınız.

Aliterasyon: n, l, m

Asonans: a, ö, ü

Ritim: Şiirde son dizelerin ritmik bir ses akışı vardır.

Söyleyiş özelliği: Şair aşk acısını çeken ve duygularını acılar içinde kıvranan, inleyen bir hasta gibidir. Şiirin genelinde bir yakınma ve acınma duygusu sezilmektedir.

b.  Konuşma dilindeki tonlama ve vurguyla bentlerdeki ses ve söyleyiş arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

Bentlerdeki “ vay”  kelimesi konuşma diline özgü bir vurgu değeri taşımaktadır.

25.Etkinlik

a)Şiirde mısralar beyitleri, beyitler de birleşip bentleri oluşturmuştur.

b)Tema: aşk

Aşkın kulu olmak, aşka müptela olmak, acıdan yakınma, övünmek, sevmek, kıskançlık, aşktan kurtulamamak

Okuduğumuz birimlerin ortak teması aşktır.

Birimlerde sevgilinin güzelliği, aşkın acı veren yönü, kıskançlık aşktan kaçamamak gibi duygu ve düşünceler aşk teması etrafında birleşmektedir.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 139

a.  Şiirin yapısıyla ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.

•    Birimlere verilen adı söyleyiniz.

Şiirde birim olarak dört dizelik bentler vardır.

•    Birim sayısını belirtiniz.

Şiirde 7 bent vardır.

•    Uyak örgüsünü tahtada şema üzerinde gösteriniz.

Aaaa/bbba/ccca…

•    Şiirin ölçüsünü belirtiniz.

Şiir aruz ölçüsüyle yazılmıştır.

•    Temasını söyleyiniz.

Aşk teması işlenmiştir.

b.  Yaptığınız incelemeden ve bilgi birikiminizden yararlanarak Ahmet Paşa'nın şiirinin hangi nazım şekliyle yazıldığını söyleyiniz.

Ahmet Paşa, şiirini murabba nazım şekliyle yazmıştır.

b.  Osmanlı Devleti'nin XV. yüzyıldaki yapısıyla Ahmet Paşa'nın Murabba'sına hâkim olan söyleyiş arasında nasıl bir ilişki olduğunu açıklayınız.

Osmanlı Devleti’nin 15.yüzyılda gittikçe güçlendiği, siyasi ve askeri alanda geniş bir coğrafyaya hükmetmeye başladığı İstanbul’un başkent olmasıyla yüksek bir kültürün oluştuğu görülmektedir.

1.      Sınıfta yedi grup oluşturunuz. Grup üyelerinizle incelediğiniz birimde, kendi anlamı dışında kullanılan kelimeleri belirleyiniz. Bu kelimelerin şiirde hangi anlamda kullanıldığını söyleyiniz.

Şiirde yan ve mecaz anlamda kullanılan kelimeler:

Birinci Bent: kuru(boş abes), dolaşmak(sarılmak, tutunmak)

İkinci Bent: Ayağa düşürmek(değerini düşürmek), toprak etmek( yolunda feda etmek, harcamak), kul edinmek( değer vermek)

Üçüncü Bent: Zehir(acı, keder), diken( kahır, keder), baş koşmak(başbaşa vermek), kadeh(aşk)

Dördüncü Bent: Peşine takılmak(peşinden gitmek), hercai(karasız, vefasız)

Beşinci Bent: Başını feda etmek( kendini adamak

Altıncı Bent: Candan üstün tutmak( kendinden daha çok önemsemek),  akıvermek( çabucak sevmek)

Yedinci Bent: Sözlerimin ateşi( etkileyicilik), hareketli( dokunaklı, duygulu), aşk elbisesi( aşıklık hali)

2.      a. Şiirdeki imgeleri belirleyiniz.

Şiirdeki imgeler: zülüf, gönül, zehir, kadeh, diken, hançer, ağyar, gam, aşk hengamesi, ateş, aşk elbisesi

b.  Okuduğunuz murabba ve Bakî'nin gazelinde bulunan ortak imgeleri söyleyiniz.

Okuduğumuz murabba ile Baki’nin gazelinde “gönül” imgesi ortaktır.

c.  Murabbanın birinci dörtlüğünde sevgilinin neye teşbih edildiğini açıklayınız.

•    Ayrıca "gönül" bir insan gibi perişan hâldedir, boş sevdalar peşindedir. Bu dizedeki söz sanatının adınısöyleyiniz.

•    Murabbanın diğer dörtlüklerindeki söz sanatlarınıda bulup bunların nasıl yapıldığını açıklayınız.

Murabbanın ilk dörtlüğünde sevgilinin yüzü güle benzetilmiştir.

Gönül kavramı insan gibi düşünüldüğü için teşhis sanatı yapılmıştır.

Murabbadaki diğer söz sanatları:

Birinci Bent: “Vay gönül, eyvah gönül” – nida

İkinci Bent: Şair kendini heva yolunda toprağa benzetiyor— teşbih

Kakül sevgilinin bir parçasıdır— Mecaz-ı Mürsel

Ayağa düşmek ve kul olmak arasında anlam ilişkisi vardır—tenasüp

Üçüncü Bent: Zehri kadehlerle içmekte, cefa dikenleri göğsünü doğramaktadır—mübalağa

Dördüncü Bent

Köpek sürüsü ifadesiyle rakipler kastedilmiştir—istiare

Rakiplerin köpek sürüsü kadar çok olması— mübalağa

“Yar, güzel, şuh” kelimeleri arasında—tenasüp

Beşinci Bent

Aşk ve gam, insan gibi ney ve çalgı aletlerini çalamaz—Teşhis

Altıncı Bent:

İki dünya sözüyle dünya ve ahiret hatırlatılmıştır—telmih

Sevgilinin boyu selvi ağacına benzetilmiştir—teşbih

Yedinci Bent:

Şairin sözlerinin ateşi aşk mevsimini ısıtır—mübalağa

Aşk elbisesinin gönül tarafından giydirilmesi—teşhis

“Boy” kelimesiyle “vücut” kastedilmiştir—mecazımürsel

Şiirin her bendinin sonunda “vay, eyvah, gönül” kelimeleri tekrarlanmıştır.—Tekrir

ç. Belirlediğiniz söz sanatları ve imgelerin şiirdeki işlevini söyleyiniz.

Belirlediğimiz imgeler ve söz sanatları şiirin anlam bakımından etkileyici olmasını sağlamıştır.

3.      Şiirde şairin gözlem, izlenim, sezgi ve kişisel duyarlılığını yansıtan ifadeleri açıklayınız.

Şair, gözlem, izlenim ve duyarlılıklarını duygusal bir söyleyiş ve bakış açısıyla dile getirmiştir. Aşkı anlatırken çeşitli imge ve benzetmelere başvurmuştur.

4.      Şiirin yan anlam bakımından zengin olup olmadığını örneklerle belirtiniz.

Şiir yan ve mecaz anlam bakımından zengin bir ifade özelliğine sahiptir.

5.      Murabbada kullanılan Arapça ve Farsça kelimelerin altını çiziniz. Bunların şiirde kullanılma nedenini belirtiniz.

zülf, sevda, hay, hak, heva, illa, nuş, niş, cefa, ağyar, aşk, gam, vaz, vasl, cihan, nam, name, came, felek

Farsça kelimeler: gül, semen-say, bi-serü bi-pay, pay-mal, zülf-i semensa, sagar, har, dilber, diriğ, yar, hercai, dildar, ser-baz, dil, serv, ab-ı revan, suz, hengame

Arapça ve Farsça kelimelerin yoğun olarak kullanılması Divan şiirinin dil ve söyleyiş geleneğiyle ilişkilidir.

6.      Şiirin hangi geleneğin ürünü olduğunu söyleyiniz.

Divan şiiri geleneğine göre yazılmıştır.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 140

a. Okuduğunuz şiirin ahenk ögelerini belirleyiniz.

Aliterayon: ş, l, m

Asonans: a, e

Kelime ve dize tekrarı: gidelim serv- revanım yürü sa’dabad’a

Uyak:

1.Bent: a:redif, ad:zengin uyak

2.Bent: dan:redif, a:tam uyak

3.Bent: olalım:redif, an:zengin uyak

4.Bent: da:zengin uyak

Şiirdeki her bendin son dizesi aynıdır. Bu dizeler de redif ve nakarat görevindedir.

Söyleyiş özelliği: Şair akıcı, eğlenceli bir üslupla sevgiliye hitap etmektedir.

b. Konuşmadaki vurgu ve tonlamayla şiirin ses ve söyleyiş özelliği arasında nasıl bir ilişki olduğunu belirtiniz.

Konuşmadaki vurgu ve tonlamalar şiirin anlamının daha belirgin ve daha etkili bir biçimde ortaya çıkmasına yardımcı olur.