biryay yayınevi 10.sınıf türk edebiyatı sayfa 155-158

merve tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma 10.sınıf Türk Edebiyatı Biryay Yayınları Cevapları

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 155

Okuduğunuz ve incelediğiniz halk edebiyatı şiirlerinden yararlanarak anonim şiirleri gruplandırınız. Tespitlerinizi aşağıdaki şemaya yazınız.

Mani, Türkü

Anlama, Yorumlama

1.   Kitabınızdaki örnek metinlerden hareketle anonim halk şiirinin oluşmasını sağlayan zihniyet hakkında kısa bir konuşma yapınız.

Anonim halk şiirini oluşturan zihniyet çoğunlukla toplumsal olaylar ve bireyin bu olaylar karşısındaki duygu ve duyarlılıklarıdır.

2. Sütfke'nin yoğurdu

Seni kimler doğurdu

Seni doğuran ana

Balınan mı yoğurdu

Beşiği çamdan Yuvarlandı damdan Keşke sevmez olaydım Usandırdı bu candan

Anonim

Perîşân hâlin oldum sormadın hâl-i perîşânım Gamından derde dûştüm kümadın tedbîr-i dermânım Ne dersin rûzgârım böyle mi geçsin güzel hânım Gözüm cânım efendim sevdiğim devletlü sultânım

Fuzulî

Günümüz Türkçesiyle

Senin aşkından perişan oldum, sormadın perişan haiimi. Gamından derde düştüm, derdime derman bulmadın. Ne dersin? Günüm, zamanım böyle mi geçsin? Gözüm canım efendim, sevdiğim devletli süitanım.

Okuduğunuz anonim halk şiirini Fuzulî'nin şiiriyle "tema, nazım birimi, ölçü, dil ve anlatım" yönüyle karşılaştırınız. İki eserin benzer ve farklı olan yönlerini belirleyiniz.

Anonim halk şiiri

Fuzuli’nin şiirleri

Tema

Aşk ve güzellik

Aşk

Nazım birimi

Dörtlük

Bent

Ölçü

Hece ölçüsü

Aruz ölçüsü

Dil ve Anlatım

Açık sade bir dili vardır.

Sanat yönü ağır basan bir anlatımı vardır.

3.  Günümüzde mâni düzmek geleneği sürdürülüyor mu? Bunun nedenini açıklayınız.

Günümüzde özellikle Orta Anadolu, Ege ve Akdeniz bölgelerinde düğün, nişan, kına gecesi gibi etkinliklerde mani söyleme geleneği devam etmektedir.

4. Hangi yörenin türkülerini beğendiğinizi nedenleriyle belirtiniz.

5.  Bildiğiniz mâni ve türkü örneklerinden hareketle bu nazım şekillerinde genellikle hangi temaların işlendiğini belirtiniz.

aşk, doğa, ayrılık, güzellik, kahramanlık

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 156

1.   Aşağıdaki cümlelerin başına yargılar doğru ise "D", yanlışise "Y" yazınız.

(.D..)   Mâniler, 4 + 3 = 7 hece ölçüsüyle söylenir.

(..Y.)   Mânilerin uyak düzeni "aaaa" şeklindedir.

(.D.)   Türküler ikili, üçlü, dörtlü dizelerle söylenir.

2.   Aşağıdaki sözcük dizilerinden hangisi tümüyle halk edebiyatı ürünlerinin adlarıdır?

A.Ağıt - şarkı- mâni - masal - tuyuğ

B.  Türkü- mesnevi - koşma - mersiye - atasözü

C.  Destan - mâni - rubai - masal - şarkı

D.Şarkı- türkü- rubai - koçaklama - mâni

E.  Koçaklama - türkü- mâni - masal - ağıt

(1980)

3.   Bent adı verilen üçlü, dörtlü, beşli dizelerden oluşur. Halkın derdini, sevincini, coşkusunu;

doğa güzelliklerini ve aşkı konu alarak işler. Söyleyeni belli değildir. Her zaman ezgiyle söylenir

Bu parçada aşağıdakilerden hangisinden söz edilmektedir?

A.Mâni

B.  Murabba

C.  Türkü

D.Koşma

E.  Gazel

4.   Bir halk edebiyatı ürünü olan "mâni" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A.Söyleyeni belli değildir.

B.  Kafiye düzeni a-a-b-a biçimindedir.

C.  Anlatılmak istenen duygu ya da düşünce son iki dizede bulunur.

D.İlk iki dize, son iki dize ile yalnız ölçü ve kafiye bakımından ilgilidir.

E.  Yalnızca aşk konusu işlenir.

(ÖYS-1990)

5.   Türkülerin cok sevilmesinin nedenlerini belirtiniz.

Türküler, halkın çeşitli olay veya durumlar karşısındaki hisleri dile getirirler. İçtenlikle söylenir.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 157

b. Âşık Tarzı Halk Şiiri (Koşma, Semai)

Hazırlık Çalışmaları

"Âşık ile maşuk" hakkındaki bilgilerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Bu kelimelerle "gül-bülbül" mazmunu arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

Aşuk âşık olanı, Maşuk ise âşık olunanı temsil etmektedir.Gül>maşuk    bülbül>aşık 

1.   Bir şiir akımının halk diliyle gerçekleştirilmesini nasıl değerlendiriyorsunuz? Düşüncelerinizi açıklayınız.

2.  "Âşık tarzı halk şiiri" söz grubuyla anlatılmak isteneni belirtiniz.

Aşık veya ozan denilen kişilerin, saz eşliğinde söyledikleri şiirlerdir.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 158

Okuduğunuz koşmanın ahenk ögelerini aşağıya yazınız.

•Aliterasyon: ilk dörtlükte "k,m" sesleri

•Asonans: "a,e" sesleri

•Tekrar edilen kelimeler: olmasa

•Ölçü: 4+4 8'li hece vezni

•Uyak: yukarıda gösterildi

•Söyleyiş özelliği: lirik bir söyleyiş

a.  Okuduğunuz koşmanın birimini belirtiniz.

Dörtlük

b.  Şiirin ve birimlerinin temasını aşağıdaki şemaya yazınız. Şiirin yapı yönünden özelliklerini

belirtiniz.

Birimlerin teması

Şiirin teması

1

2

3

4

5

TEMA:

Birimlerin teması :AŞK

•  Yaptığınız inceleme ve şiirin uyak düzenini de göz önünde bulundurarak koşmanın birimlerinin nasıl birleştiğini açıklayınız.

AŞK teması etrafında birleşmiştir.

1.  a. Âşık Veysel, okuduğunuz şiirin ilk dörtlüğünde gönlünü köşke benzeterek teşbih (benzetme) sanatı yapmıştır. Şiirin diğer dörtlüklerindeki söz sanatlarını bulunuz. Bu sanatların nasıl yapıldığını(özelliklerini) açıklayınız.

2.dert-derman kelimeleri arasında TEZAT

aşık-meşk kelimeleri arasında tenasüp

3.dörtlükte: istifham(soru sorma sanatı)

b. Söz sanatlarının şiirdeki işlevini belirtiniz.

Sözün etkileyiciliğini arttırır.

2.   a. Şairin birinci dörtlükte kullandığı"gönül köşkü" halk söyleyişine bir örnektir. Şiirin diğer

dörtlüklerinden halk deyişlerine başka örnekler veriniz.

eğlenecek yer bulaman

düğümü çözmek

c.Yaptığınız incelemelerden de yararlanarak şiir diliyle konuşma dilini karşılaştırınız. Benzerlik ve farklılıkları belirleyiniz.

Veysel’in dili saf, sade, akıcı ve anlaşılır konuşma diline yakın bir Anadolu Türkçesidir.

ç. Şiirin dili ve kullanılan imgelerin eserin ait olduğu gelenekle ilişkisini açıklayınız.

Bu şiir halk şiiri geleneğine aittir. Şiirin dili ve kullanılan imgelerde halk şiiri geleneğine uygun imgelerdir.

3.   a. Okuduğunuz koşmada, halk beğenisini yansıtan özellikleri sıralayınız.

Halk şiiri halk için yapıldığı için halk şiirleri genellikler alıcıları tarafından beğenilen bir şiir türüdür. Bu şiir halk için yazıldığı için bireyselliği de halkın bireyselliğidir. İşlenilen konular genel olarak somut konulardır. Çünkü soyut konuların anlaşılması güçtür. Halk şiiri güç konuların işlendiği yerler değildir.

b. Koşmada şairin "gönlümdeki köşk'le kastettiği soyut bir yerdir. Şair halkın beğenisinin yanında kendi kişisel duygu ve düşüncelerini soyut olanla birleştirmiştir. Bunun şiire katkısını açıklayınız.

Bu durum soyut kavramların halk tarafından daha kolay anlaşılmasına yardımcı olur...