biryay yayınevi 10.sınıf türk edebiyatı sayfa 181-185

merve tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma 10.sınıf Türk Edebiyatı Biryay Yayınları Cevapları

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 181

a. Metnin olay örgüsünü belirleyiniz. Tespitlerinizi aşağıdaki şemaya yazınız.

Yük taşımaktan iyice zayıflayan bitkin düşen bir eşek vardır.

Sahibi bir gün onu serbest bırakır ve eşek, otlaktaki semiz öküzleri izler.

Öküzlerin boynuzlarına ve cüsselerine bakıp kendi halini düşünür.

Bu ayrımcılığın nedenini öğrenmek için eşeklerin pirine gidip danışır.

Eşeklerin piri, bu durumun yaradılış gayesi ve bir kader olduğunu söyler.

Eşek, pirinin söylediklerine önem vermez, bir tarlaya girip buğday yer ve tarla sahibi onun kuyruğunu keser.

b. Metinde anlatılanlar olduğu gibi yaşanabilir mi? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Metinde anlatılanlar yaşanabilir olaylar değildir. Hayatla ilgili dersler vermektedir.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 182

1.   a. Metnin iletisini belirtiniz.

Metnin iletisi: İnsan, sahip olduğu şeylerle yetinmeli, hak etmediği şeylere göz dikmemelidir.

b. Metnin olay örgüsü ve kişilerin hikâyedeki iletiyi iletmek için nasıl bir görev üstlendiklerini söyleyiniz.

Metinde sembolik kişiler (eşek, öküz) açgözlülüğün getirebileceği kötü akıbeti belirtmek üzere görev üstlenmiştir.

5.Etkinlik

a)Olay örgüsünde anlatılanlar bir eşeğin başından geçmiştir.

b)Hikayedeki kahramanlar sembolik(alegorik) kişilerdir. Günümüzde bu kahramanların benzerlerine rastlamak mümkün değildir.

2)

a-b-c)Metinde hayali bir mekan vardır. Mekan betimlemesi yapılmamıştır.

3)Olayların geçtiği zaman dilimi belirtilmemiştir.

4)Metinde eşeğin yaşadığı trajediyi isyana dönüştüren unsur öküzlerin rahat hayatı ve tarlalardaki ekinlerdir.

6.Etkinlik

b)Harname, mesnevi türünde yazılmıştır. Şairin bu tercihi dönemin şiir geleneğinde mesnevi yazmanın önemiyle ilişkilidir.

c)Metin ikili mısralar yani beyitler halinde yazılmıştır. Mesnevi türünde yazılmış olan metnin uyak şeması aa,bb,cc,dd,…

5)

a) Metnin teması kanaat etmektir. Bu tema evrenseldir.

b-c)Metnin yazıldığı yüzyılda toplum sorunları din merkezli bir yaklaşımla ele alınmakta, ahlaki değerlerin önemine vurgu yapılmaktadır.

Ç)Metinde anlatılan olay gerçeğe aykırı olsa da metnin vermek istediği ileti yani tema insana özgü ve yaşanabilir niteliktedir.

6)divan şiirin mesnevi geleneğine bağlı kalınarak yazılmıştır.

7)Eserde ilk dokuz beyit bir eşeğin dış görünüşünü anlatmaktadır. Bu beyitlerde güçlü bir gözlem ve betimleme yapılmıştır.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 183

7.Etkinlik

a)zaif ü nizar:zayıf ve bitkin

gah: bazı

tü: tüy

yirler: yerler

tamar: damlar

derd: dert

od: ateş

b) Anlamı bilinmeyen kelimeler divan şiiri kültürünün ürünüdür.

c)Türkçe kelimelerin yanı sıra Arapça ve Farsça kelimelere de sıkça yer verilmiştir.Edebi sanatlara, imgelere ve mecazlara başvurulmuştur.

9)Mesnevi ve halk hikayelerinin çağdaş anlatılardaki karşılığı öykü ve roman türleridir.

Anlama Yorumlama

1)Arzu ile Kamber hikayesi halk kültürünün şekillendirdiği bir zihniyetin ürünüdür. Harname ise Osmanlı döneminde toplumun üst düzey kesiminde  görülen siyasi mücadelelere mevki ve makam düşkünlüğüne dair izlenimler sunmaktadır.

2)Halk hikayeleri günümüzde radyo, televizyon ve diğer kitle iletişim araçları yoluyla devam etmektedir.

3)Meddahlığın en önemli koşulları ince bir espri anlayışına sahip olmak ve hazırcevap olmaktır.

4)Harname’de yaşanan olayların günümüzde yaşanması mümkün değildir.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 184

1.   Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun sözcükleri yazınız.

•   Halk hikâyeleri ve mesnevilerde olay örgüsü ve kahramanlar iletiyi iletmek için SEMBOL görevindedir.

•   Halk hikâyelerinde MANZUM kısımlar, okuyucunun dikkatini toplamak amacıyla

söylenir.

2.   Mesnevi ile ilgili verilen bilgilerden doğru olanları işaretleyiniz.

Nazım birimi beyittir. √

Beyitler aa, ba, ca... şeklinde kafiyelenir.

Mesneviler aruzun kısa kalıplarıyla yazılır. √

Bir şairin beş mesneviden oluşan eserine"hamse"denir. √

Türk edebiyatının ilk mesnevisi Yusuf Has Hacip'in "Kutadgu Bilig"adlı eseridir. √

3.   Aşağıdakilerden hangisi edebiyatımızın önemli mesnevilerinden biri değildir?

A.Kutadgu Bilig

B.  Leyla vü Mecnun

C.  Vesîletü'n Necat

D.Harnâme

E.  Tahir ile Zühre

4.   Halk hikâyeleriyle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

A.Sevgi ve kahramanlık konuları işlenir.

B.  Kişiler gerçek yaşamdakilere yakındır, olağan üstülükler sınırlıdır.

C.  Oluştukları çağdaki sosyal yapıyı ve iç mücadeleleri yansıtır.

D.Anlatım tümüyle nesre dayalıdır.

E.  Anlatıcıları okur yazar, az çok kültürlü kişilerdir.

(ÖYS-1997)

5.   Halk hikâyelerinde işlenen konuların halkın beğenisiyle ilişkisini açıklayınız.

10. Sınıf Türk Edebiyatı Biryay Cevapları Sayfa 185

2. Göstermeye Bağlı Edebî Metinler (Temaşa) Karagöz, Meddah, Orta Oyunu

Hazırlık Çalışmaları

1.      Seyrettiğiniz bir "Karagöz" oyunuyla ilgili izlenimlerinizi belirtiniz.

2.      Komedi türündeki metinlerde güldürünün nasıl sağlanması gerektiğini söyleyiniz.

Komedi türündeki metinlerde güldürü genellikle olayların ve kişilerin alışılmışın dışında bir özellik taşıması ve kişiler arasındaki karakter, anlayış ve seviye farklılıkları sonucunda ortaya çıkar.