Dünyamız ve Türkiyenin Iklimleri
YERYÜZÜNDEKI YAŞAM
Dünya'mız , kutuplardan basık, ekvatordan şişkin bir görünüme sahiptir. Dünyanın bu şekline “Geoit†denir. Dünya'mız tam ortasından geçtiği düşünülen bir eksen etrafında dönmektedir. Dünyamız, güneş sisteminin 9 gezegeninden biridir. Güneş'in çevresinde dolanır. Küre şeklinde olup; kutuplardan biraz basıktır. Eksenin Dünya'yı deldiği varsayılan noktalar kutup noktalarıdır. Dünya, bu eksen etrafında batıdan doğuya doğru döner. Ekvator Dünyamızı iki eşit parçaya böldüğünü varsaydığımız çizgiye Ekvator denir. Ekvatorun kuzeyinde kalan bölümüne Kuzey Yarımküre, güneyindekine ise Güney Yarımküre denir
Ekvatorun 23 27' kuzeyinden geçen enlem çizgisine Yengeç Dönencesi adı verilir. Ekvatorun 23 27' güneyinden geçen enlem çizgisine ise Oğlak Dönencesi denir. Kutup daireleri, ekvatorun 66 33' kuzey ve güney enlem çizgilerinden geçen dairelerdir. Bu dairelere Aydınlanma Dairesi denir. Güneş ışınları Yengeç Dönencesine dik geldiğinde yurdumuzda yaz mevsimi; Oğlak Dönencesine dik geldiğinde ise kış mevsimi yaşanır.
Dünyamızı çepeçevre kuşatan 10.000 km kalınlığındaki havanın yapısında %78 Azot, %21 Oksijen, %1 de Su Buharı, Karbondioksit, Ozon, Toz bulunmaktadır.
Iklim olayları atmosferin ilk 12 km' sinde oluşur. Güneş ısısının bize gelen kısmı %43'lük kısmıdır. Geri kalanı atmosferin katmanlarınca tutulur. Bizi ısıtan; Güneş'in Dünya'dan yansıyan ışınlarıdır. Dolayısıyla havanın üst katmanları daha soğuktur. Yaklaşık her 100 m' de 0.5 derece düşer.
Dünyamızın ısınmasına göre üç ısı kuşağı vardır:
Sıcak Kuşak: Dönenceler arasındaki bölgedir. Burada sadece yaz mevsimi vardır.
Soğuk Kuşak: Kutup noktaları ile kutup daireleri arasında kalan bölgedir. Buralarda sadece kış mevsimi yaşanır.
Ilıman Kuşak: Dönencelerle kutup daireleri arasında kalan bölgeler. Buralarda dört mevsim yaşanır.
DÜNYAMIZ'IN HAREKETLERI
Iki çeşit hareketi vardır:
1. Kendi ekseni etrafında dönüşü: Bu hareketini 24 saatte tamamlar. Gece ve gündüz meydana gelir.
2. Güneşin çevresinde dönüşü: Bu hareketi ile mevsimler oluşur. Güneş'in etrafındaki dönüşünü 365 gün 6 saatte tamamlar.
Dünyanın Güneş'in çevresinde dönerken izlediği yola Dünyanın Yörüngesi denir.
ÖZELLIKLERI:
Dünyamızın ekseni, yörüngesine göre eğik olduğundan her yanı aynı derecede ısınmaz.
21 Haziran: Kuzey Yarımkürede Güneş'in gökyüzünde en yüksek noktaya eriştiği an, gölgenin en kısa olduğu zamandır. 21 haziran yaz gün dönümüdür ve gündüzün en uzun, gecenin en kısa olduğu gündür.
21 Aralık: Güney Yarımkürede Güneş'in gökyüzünde en yüksek noktaya eriştiği an, gölgenin en kısa olduğu zamandır. 21 Aralık Kış gün dönümüdür ve gündüzün en kısa, gecenin en uzun olduğu gündür.
21 Mart ve 23 Eylül de gece ile gündüz eşittir.
Güney yarımkürede ise durum kuzeydekinin tam tersidir. Güneş ışınları 21 Haziranda, ekvatordan 23 27' uzaklıktaki kuzey paraleline (yengeç dönencesine), 21 Aralıkta ise yine ekvatordan 23 27' uzaklıktaki güney paraleline (oğlak dönencesine) dik olarak gelir. 21 Mart ve 23 Eylül de güneş ışınları ekvatora dik gelir. Ekvatorda gece ile gündüz her zaman 12'şer saattir.
Dünyamız;
- Güneş sisteminde canlıların yaşamasına uygun tek gezegendir.
- Güneş sisteminde, güneşe uzaklığı bakımından üçüncü gezegendir.
- Güneş'ten ortalama uzaklığı 149.573.000 km' dir.
- Güneş'in çevresinde saniyede 29,8 km hızla dolanır.
- Güneş'in çevresinde bir tam dolanımı 365,25 günde tamamlar.
- Kendi ekseni çevresindeki bir tam dönüşü 23 saat 56 dakika 4 saniyedir.
- Güneş sistemindeki beşinci büyük gezegendir.
- Ekvator uzunluğu 40.076 km' dir.
- Ekvator'daki yarıçapı 6.378 km, kutuplardaki çapı 6.357 km, ortalama yarıçapı
6.371 km' dir.
- Yüzeyinin yaklaşık %29'u kara, kalanı deniz ve okyanuslarla kaplıdır.
- Yüzölçümü 510 milyon km' dir.
- Ekseni, yörünge düzlemine 23 27' eğiktir, bunun sonucunda gece-gündüz süreleri
değişik olur.
- Güneş etrafında dönerken, Güneşten ışınları değişik açıdan alır, çünkü ekseniyle
Güneş etrafında dönüş düzlemi arasında dıştan 66 33' lik bir açı oluşturur.
- Kutuplardan basık, ekvator kısmı biraz şişkin bir şekle sahiptir.
- Paralel ve meridyenler, bir ülkenin dünya üzerindeki yerini saptamaya yararlar
KARADENIZ IKLIMI
Bu iklim asıl olarak kuzey Anadolu dağlarının Karadeniz'e bakan yamaçlarında görülür.Genel özellikleri şunlardır:her mevsim yağışlıdır:
Doğu Karadeniz Bölgesinde maksimum yağış sonbaharda;minimum yağış ilkbaharda görülür.Yıllık yağış miktarı 2000-2500 mm'dir.Batı Karadeniz maksimum yağış sonbahar,minimum yağış ilkbaharda düşer.yıllık yağış miktarı 1000-1500 mm'dir.Orta Karadeniz'de ise maksimum yağış kışın,minimum yağış yazın düşer.yıllık yağış miktarı 700-1000 mm'dir.Karadeniz ikliminin görüldüğü yerlerde kar yağışlı gün ortalaması 18'dir.Yıllık ortalama sıcaklık 13-15°c dir.Ocak ayı ortalama sıcaklık 6-7°Cdir.Temmuz ayı ortalama sıcaklık 21-23°C dir.Yıllık sıcaklık farkı 13-15°C dir.Doğal bitki örtüsü ormandır.Yüksek alpin çayırları görülür.
AKDENIZ IKLIMI
Bu iklim tipi ülkemizde en belirgin olarak Akdeniz kıyılarında görülmekle birlikte, Ege ve Marmara Bölgelerinde de etkili olmaktadır. Genel özellikleri şunlardır:
*Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır.
*Maksimum yağış kışın, minimum yağış yazın düşer.
*Yaz ve kış yağışları arasındaki fark oldukça fazladır.
*Yıllık yağış ortalaması, 600-1000 mm arasındadır.
*Yıllık sıcaklık ortalaması 18-20°C'dir.
*Ocak ayı ortalaması 8-10°C'dir.
*Temmuz ayı ortalaması 28-30°C'dir.
*Yıllık sıcaklık farkı 15-18°C'dir.
*Ege Bölgesinde dağların kıyıya dik uzanması, Akdeniz Ikliminin iç kesimlere ulaşmasına olanak sağlamıştır.
*Marmara Bölgesinde görülen Akdeniz Ikliminde, yazlar Akdeniz kıyılarına göre daha serin, kışlar ise daha soğuk ve karlıdır.
*Akdeniz Ikliminin karekteristik bitki örtüsü zeytin, defne, mersin, kekik gibi bitkilerden yetiştirilir.
KARASAL IKLIM
Ülkemizde Karasal Iklim, Iç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri ile Iç Batı Anadolu Bölümünde görülür.Genel özellikleri şunlardır:
*Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır.
*Iç Anadolu Bölgesinde maksimum yağış ilkbaharda, minimum yağış yazın düşer.
*Iç Anadolu da ortalama yağış 300-400 mm'dir.
*Iç Anadolu'nun kış sıcaklık ortalaması, 1-2°C, yaz sıcaklık ortalaması, 22-23°C, yıllık sıcaklık ortalaması ise, 10-12°C'dir.
*Ege Bölgesinin Iç batı Anadolu Bölümünde de yağışlar kıyı kesimine göre azdır.
*Doğu Anadolu Bölgesinin kuzeydoğu kesiminde yıllık sıcaklık ortalaması, 4-6°C'dir.
*Kuzeydoğu Anadolu'da kış sıcaklık ortalaması, -7, -10°C, yaz sıcaklık ortalaması, 17-19°C'dir.
*Yıllık yağış miktarı, 500-600 mm'dir.
*Güneydoğu Anadolu'da ise ortalama yağış, 400-700 mm'dir.
*Güneydoğu Anadolu Bölgesinde kış mevsimi pek donlu geçmemekle beraber, yaz mevsiminde şiddetli kuru sıcaklar egemendir.
*Güneydoğu Anadolu'da yıllık ortalama sıcaklık, 15-16°C, kış sıcaklığı, 3-4°C, yaz sıcaklığı ise, 30-35°C'dir.
Ayrıca Bakınız
6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Notları SBS Hazırlık Tüm Konular
Çizik Ölçek Yardımıyla Gerçek Uzaklığı Bulma
Fiziki Haritalarda Renklendirme Yöntemi
6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Notları
Türklerin ilk yurdu ve Türk Göçleri Kavimler Göçü
6.Sınıf Sosyal Bilgiler Soruları
6. Sınıf Sosyal Bilgiler Performans Ödevleri
7.Sınıf Sosyal Bilgiler Konuları
Atatürk Resimleri (105)
Cumartesi, 10 Aralık 2011 20:34 tarihinde güncellendi Yazar aygunhoca Cumartesi, 17 Temmuz 2010 23:01
Kurallara uyulmaması durumunda yazı ekleme
anındaki
IP BILGILERI, YASAL IŞLEMLER IÇIN,
ilgili mercilere iletilir