Haritalarda Yeryüzünü Gösterme Şekilleri
HARITALARDA YERYÜZÜ ŞEKILLERINI GÖSTERME YÖNTEMLERI
1. Renklendirme Yöntemi
Fiziki haritalarda yeryüzü şekillerini daha belirgin gösterebilmek için yükselti basamakları renklerle ifade edilir. Renklendirme işlemi, aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi olur:
Yükselti basamakları (m) Kullanılan Renkler
0-200 Yeşil
200-500 Açık Yeşil
500-1000 Sarı
1000-1500 Turuncu
1500-2000 Açık Kahverengi
2000 ve üzeri Koyu Kahverengi
Fiziki haritalarda beyaz renkler buzulları yada kalıcı karları gösterirler. Göl, deniz ve okyanuslar ise mavi renkle gösterilmektedir. Mavinin tonu koyulaştıkça derinliğin arttığı anlaşılır. Renklendirme yöntemi, günümüzde en çok kullanılan yöntemlerdendir.
2. Gölgelendirme Yöntemi
Yer şekillerinin bir yönden ışıkla aydınlatıldığı düşünülür. Buna göre, ışık alan yerler açık, gölgede kalan yerler koyu renkte boyanır. Haritacılıkta daha çok yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.
3. Tarama Yöntemi
Eğim ile orantılı olarak kalınlıkları artan çizgilerle yer şekilleri gösterilir.Tarama yönteminde, eğim fazla ise çizgiler kalın, kısa ve sık olur. Eğim az ise çizgiler ince, uzun ve seyrek olur. Düz alanlar ise taranmayarak boş bırakılır. Fazla kullanılmayan bir yöntemdir.
4. Kabartma Yöntemi
Yeryüzü şekillerinin belirli bir ölçek dahilinde küçültülerek oluşturulan maketleridir. Bu yöntem, yer şekillerinin gerçeğe en uygun olarak gösterilmesini sağlar. Ancak, kabartma haritaların yapılışı ve taşınması zor olduğundan kullanım alanı dardır.
5. Izohips (Eş yükselti) Yöntemi
Deniz seviyesinden itibaren aynı yükseklikteki noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğrilere izohips eğrileri denir.
her hangi bir arazi resmi
Izohipslerin özellikleri şunlardır:
* Iç içe kapalı eğrilerdir.
* Yeryüzü şekillerinin yükseltilerini ve biçimlerini canlandırırlar.
* Sıfır (0) m izohipsi deniz seviyesinden başlar. Kara ile denizin birleştiği deniz kıyısını düz bir çizgi halinde takip eder. Buna kıyı çizgisi adı verilir. Izohips eğrileri dağ doruklarında nokta halini alır. Buralar zirve olarak tanımlanır.
* Izohipsler yeryüzü şekillerinin kuşbakışı görünümünü belirler.
* En geniş izohips halkası en alçak yeri, en dar izohips halkası ise en yüksek yeri gösterir.
* Aynı izohips üzerinde bulunan bütün noktaların yükseltileri birbirine eşittir. Iki izohips eğrisi birbirini kesmez.
* Birbirini çevrelemeyen komşu iki izohipsin yükseltileri aynıdır.
* Izohipslerin sıklaştığı yerler eğimin arttığını, seyrekleştiği yerler ise eğimin azaldığını gösterir.
* Çukurluklar, derinlik istikametinde ok işareti konularak gösterilir. (Krater, polye, obruk gibi).
* Her izohips eğrisi kendisinden daha yüksek bir izohipsi çevreler. Ancak çukur yerlerde bunun tersi geçerlidir.
* Iki izohips eğrisi arasındaki yükselti farkına eküidistans (izohips aralığı) denir.
* Izohipslerin sık geçtiği deniz kıyılarında kıta sahanlığı (şelfi) dar, seyrek geçtiği kıyılarda kıta sahanlığı geniştir. Başka bir ifade ile, alçak kıyılarda deniz sığ, yüksek kıyılarda deniz derindir.
Kıyıdan 200 m. derinliğe kadar olan sahaya kıta sahanlığı (şelf alanı) denir. Yüksek kıyılarda şelf alanı dar (Karadeniz ve Akdeniz kıyıları), alçak kıyılarda şelf alanı geniştir. (Ege ve Marmara kıyıları)
* Deniz seviyesine göre aynı derinlikteki noktaların birleşmesi ile elde edilen çizgilere izobat (eş derinlik) eğrileri denir. Kıyı çizgisi, izohips ile izobat eğrilerinin başlangıç çizgisidir.
Özellikleri:
* Iç içe kapalı eğrilerdir. En geniş izobat eğrisi derinliği en az olan yeri, en dar izobat eğrisi ise derinliği en fazla olan yeri gösterir.
* Izobatların sıklaştığı yerlerde eğim artarken, seyrekleştiği yerlerde eğim azalır. Izobat eğrileri arası, kıyıdan derinlere doğru açık maviden koyu maviye doğru renklendirilir.
Ayrıca Bakınız
6.Sınıf Sosyal Bilgiler Konuları
Coğrafya Animasyonlar Flashlar
Coğrafi Resimler (28)
Cumartesi, 10 Aralık 2011 22:24 tarihinde güncellendi Yazar aygunhoca Cumartesi, 07 Mart 2009 00:23
Kurallara uyulmaması durumunda yazı ekleme
anındaki
IP BILGILERI, YASAL IŞLEMLER IÇIN,
ilgili mercilere iletilir