1. Dünya Savaşı ve Osmanlının Savaştığı Cepheler

aygunhoca tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma Kpss Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük

I. DÜNYA SAVAŞI 1914-1918
SEBEPLERI
Fransız ihtilalinin siyasi ve sosyal alandaki etkileri
1815 Viyana Kongresinde oluşturulan dengelerin 1870 Sedan savaşıyla bozulması.
Sanayi inkılabı ve bunun sonucunda sömürgeciliğin hız kazanması.
Bazı devletlerin (Almanya Italya) sömürge yarışında geri kalmaları ve sömürgeci devletlere karşı bloklaşmaları.
Almanya Ingiltere rekabeti Ingiltere nin kendisin rakip istememesi.
Fransanın Sedan savaşında kaybettiği Alses Leoren i geri almak istemesi.
Rusyanın panslavist politikası boğazları almak istemesi sıcak denizlere inme arzusu.
Italyanın sömürge elde etmek istemesi Avusturya dan toprak talebinde bulunması.
Avusturyanın balkanlarda gözü olması, Rusyanın panslavist politikasında rahatsızlık duyması.
Balkan savaşlarında devletlerin aşırı silahlanması
Devletlerin bloklaşması
Itilaf devletleri Ingiltere Fransa Rusya ABD Japonya vs.25 devlet
Ittifak devletleri Almanya Avusturya Italya (saf değiştirecek)Osmanlı Bulgaristan.

SAVAŞIN BAŞLAMASI
Avusturya veliahdı Saray Bosna gezisinde bir Sırplı tarafından öldürüldü.
Avusturya Sırbistan ı sorumlu tuttu ve buraya saldırdı.
Derken Rusya bu duruma razı olmadı ve savaşa girdi.
Böylece savaş yayıldı.
Bu arada Japonya Almanların elindeki kendi adalarını almak için buralara saldırınca savaş uzak doğuya yayıldı.

OSMANLININ SAVAŞA GIRMESI
Osmanlı Trablusgarp ve Balkan savaşlarında maddi manevi yıpranmış ve büyük ölçüde toprak kaybetmişti.
Iktidarı ele geçiren ittihat ve terakki yöneticileri bunun sebebini denge politikasında buldular.
Osmanlının sürekli değişen ittifaklar içinde olmamsı bir ittifakın içinde olması fikri hasıl olmaya başladı.
Osmanlı önce itilaf devletlerine müracaat etti.
Ordunun ve Devletin zayıf olması ve Rusya'nın istemesi bunun kabul görmemesine yol açtı.
Hal böyle olunca Almanya'nın grubu tercih edildi.
Osmanlı'nın Almanya'yı tercih etme sebeplerine bakıldığında
Almanya o güne kadar Osmanlıya hiç bir şey yapmamıştı
Oysa Ingiliz ve Ruslar Osmanlını mevcut duruma gelmesinde baş rolu oynamışlardı.
Işte bu yüzden kamuoyu Almanya dan yanaydı.
Osmanlı idarecilerin bu savaşı Almanya  nın kesin kazanacaklarına inanmaları.
Ingiltere den parası verilmesine rağmen  satın alınan iki geminin verilmemesi.
Osmanlının kapitülasyonları kaldırmak istemesi Ingilizlerin buna kızması
Savaş başladıktan sonra Osmanlı tarafsızlığını  ilan etti.
Bu duruma her iki grupta memnun oldu.
Fakat 2 Ağustos 1914 de Avusturya nın arabuluculuğu ile Osmanlı Almanya ile bir gizli ittifak yaptı.
Buna göre Osmanlı hemen savaşa girmeyecekti.
Almanya yardımıyla eksikler tamamlandıktan sonra savaşa girilecekti.
Osmanlının bu savaşa giriş sebeplerine bakıldığında
Kaybettiği toprakları geri almak
Ruslardan Kars Ardahan Batumu
Ingilezleden Mısır ı ve Kıbrıs ı
Balkanlardaki topraklarını
Kuzely Afrika daki topraklarını
Kapitülasyonları kaldırmak
Itilaf devletlerinin sömürgelerindeki esir Müslümanları kurtarmak
Almanya nın çok kısa sürede bu işi bitireceğine inana Osmanlı bir zaman sonra bu devletin tıkandığını gördü.
Almanya bu durum karşısında Osmanlıdan bir an önce savaşa girmesini istedi.
Almanya Osmanlının Kırıma saldırmasını ve Rusları sıkıştırmasını ayrıca Süveyş kanalına saldırıp Ingilizleri sıkıştırması istiyor böylece kendisinin rahatlayacağına inanıyordu.
Ayrıca yayınlanacak bir cihat fermanı ile sömürgelerdeki Müslümanlar ayaklanacak böylece itilaf devletleri zor durumda kalacaktı.
Osmanlı ise hemen cephe açılmasına karşı çıktı.
Osmanlının bir sıkıntısı da Bulgaristan idi.
Bu devlet henüz rengini belli etmemişti.
Eğer Osmanlının yanında savaşa girmezse Almanya ile kara bağlantısı sağlanmayacak buda buradan yardım alınamayacak manasına geliyordu.
Hal böyle iken mesele bir oldu bittiye getirildi.
Iki Alman zırhlısı itilaf devletlerinin önünden kaçıp Osmanlı kara sularına girdiler.
Ingilizler bunların çıkarılmasını istedi.
Osmanlı bu gemileri satın aldığını açıklayarak krizi çözdü.
Bu sefer Ingilizler mürettebatın gemiden çıkarılmasını istedi.
Osmanlı bunu kabul etmedi gemileri Almanlarsız kullanamayacağını açıkladı.
Bu gemiler Türk bayrağı çekili Karadeniz e açıldılar ve Rusların Sıvastopulunu bombaladılar.
Böylece Osmanlı resmen savaşa girmiş oldu.
SAVAŞ CEPHELIRI
Osmanlı savaşa girdikten hemen sonra bütün imkansızlıklara rağmen geniş coğrafyasından dolayı birçok cephede savaştı.
Bu cephelere taarruz yardım ve savunma olarak yedi ana cephedir.
YARDIM CEPHELERI
GALIÇYA CEPHESI

Avusturya toprağı olan Galiçya da Alman Türk Avusturya ordusu Ruslara karşı savaştı.
Rusların savaştan çekilmesi sonucu bu cephe kapandı.
ROMANYA CEPHESI
Rusların yanında Romanya savaşa girince Osmanlı Bükreş e kadar ilerledi.
Ruslar çekilince Romanya da çekildi.
MAKEDONYA CEPHESI
Osmanlı bu cephede Bulgar ve Avusturyalılara yardım için Rus ve Sırplarla savaştı.
Rusların çekilmesinden sonra bu cephede kapandı.
TAARRUZ CEPHELERI
KAFKAS CEPHESI

Bu cephenin açılma gayesi
Rusların elindeki Kars Ardahan Batum u kurtarmaktır.
Ayrıca Kafkasya dan ilerleyerek Batı Türkistan a geçip buradaki esir Türkleri kurtararak Rusları zor durumda bırakmak.(Turan Seferi)
Bu cephede omsalı buraları kurtarayım derken Erzurum Erzincan Muş ve Bitlis i kaybetti.
Burada Ruslar dan ziyade Ermenilerle büyük mücadele verildi.
Ermenilerin
Terör hareketlerini önleme,
Ruslara güvenerek yaptıkları taşkınlıkları önlemek için
Ermeniler 1915 de Suriye ye mecburi göçe tabi tutuldular.(Tehcir Kanunu)
Bu cepheye atanan Mustafa Kemal Rusların elinden Muş u Bitlis i aldı.
1917 de Rusya da Bolşevik ihtilali patlak verince Ruslar çekilmek zorunda kaldılar.
Osmanlı ordusu Baku ye doğru ilerleyerek Ermenileri kovdu.
17 Aralık 1917 de Erzincan  mütarekesi Ruslarla imzalandı.
3 Mart 1918 de ise Bresi Litovski antlaşması imzalanarak bu toprakların Osmanlıya ait olduğu kabul ettirildi.
Böylece bu cephe kapandı.
Fakat imzalanan Mondros Mütarekesi gereği Kars Ardahan Batum tekrar elimizden çıktı.

KANAL CEPHESI
Bu cephe Almanya nın ısrarlı tutumu üzere açıldı.
Buradaki amaç Ingiltere nin sömürgelere giden en kısa yolunu elinden almaktı.
Sina çölünü geçen Osmanlı ikmal sıkıntısında dolayı burada başarılı olamadı.

SAVUNMA ÇEPHELERI
ÇANAKKALE CEPHESI

B u cephe l. Dünya savaşının en önemli cephesidir.
Osmanlı savaşa girince itilaf devletleri hemen Çanakkale boğazına yüklendiler.
Bunun sebepleri
Istanbulu alıp Osmanlıyı savaşa başlamadan saf dışı bırakmak.
Osmanlının saf dışı bırakılması ile savaşın yayılmasını ve uzamasını önlemek.
Rusya ya yardım etmek ve Rusya dan yardım almak.
Balkan ülkelerini etkileyerek kendi yanlarında savaşa katmak.
Almanya ile Osmanlının irtibatını kesmek.
Osmanlının kanal harekatını önlemek.
19 Şubat 1915 de Seddülbahir ve Kumkale Tabyaları topa tutularak savaş başladı.
18 Martta genel bir hücum denediler fakat başaramadılar.
19 tümen komutanı Mustafa Kemal burada çok büyük bir başarı gösterdi.
Itilaf devletleri her şeylerini ortaya koymalarına rağmen bu cephede başaramadılar.
8-9 Ocak 1916 da bölgeyi terk etmek zorunda kaldılar. 
Sonuçta
Istanbul bir süre işgalden kurtuldu.
Itilaf devletleri arasında gizli antlaşmalar doğdu.
Rusyaya yardım gidemeyince ihtilal oldu Rusya savaştan çekildi.
Savaş geniş bir alana yayıldı bitme ümidi kalmadı iki yıl uzadı.
Bulgaristan ittifak grubu içerisinde savaşa girdi.
Osmanlının kanal harekatı engellenemedi.
Ingiliz ve Fransızlar itibar kaybetti.
Mustafa Kemal adını duyurdu. 


IRAK CEPHESI
Itilaf devletleri Çanakkale boğazından geçemeyince Basra körfezine çıkarak buradan Rusya ya yardım etmeye karar verdiler.
Ingilizlerin niyeti
Rusyaya buradan yardım etmek
Basra Abadan ve Baku petrollerini almak
Hindistana giden kara yolunu güvence altına almak
Osmanlının Türkistan/Turan seferini önlemek.
Osmanlı ordusu Kütülamera da Ingilizleri durdurdu.
Daha sonra bu cephedeki birliklerin bir kısmını Türkistan seferi için buradan çekti
Cephe zayıflayınca Ingilizler ilerlediler.
Mondros imzalandığı gün Ingilizler Musul a 25 km mesafede idiler.

FILISTIN SURIYE CEPHESI
Osmanlının kanal harekatı başarısız olunca Ingilizler ileri harekatla Suriye ye girdiler.
Arapların ve Yahudilerinde desteğini alan Osmanlı ordusu burada da iyi mücadele etti.
Bu cephede Alman Liman Van Sanders Paşa komutasında üç ordu vardı ve buna yıldırım Orduları grup komutanlığı deniliyordu.
Bu cephede yerli halkında ayaklanması da başarısızlığı getirdi.
Ingilizler Halep i alıp Anadolu yu tehdit etmeye başladılar.
7.ordu komutanı Mustafa Kemal Ingilizleri Anadolu ya sokmamak için büyük gayret safetti.
Mondrostan sonra Ingilizler buradan Anadolu ya girdiler.


HICAZ YEMEN CEPHESI
Bu cephede Ingiliz şerif  Hüseyin e karşı savaşıldı.
Bölgedeki birlikler kanal harekatı için alınınca burada da istenilen sonuç alınamadı.
Mondorostan sonra bölge boşaltıldı.

SAVAŞIN BITIŞI
Savaş devam ederken Italya Avusturya  dan toprak talep ettiği için saf değiştirip itilafın yanında savaşa girdi.
Bulgaristan ise Çanakkale savaşının sonucunu bekledi ve ittifakın yanında savaşa girdi.
Bu devletin savaşa girmesi ile Osmanlı Almanya kara bağlantısı gerçekleşti.
Romanya ise zaten Avusturya dan topak talep ettiği için Rusya nın zorlaması onun yanında savaşa girdi.
ABD ise en başından Ingiliz lere yardım ediyordu.
Yardım gemilerinin almanlar tarafından batırılması sonucu Wilson ilkelerin kabulü şartıyla savaşa girmeye kara verdi.
Yunanistan ise Kıbrıs ona vaat edilince en son savaşa girdi.
Rusyada çıkan ihtilal onun savaştan çekilmesine neden oldu.
Onun yerini ABD doldurdu ve dengeler değişti.
Rusyanın çekilişi Romanya yıda etkiledi Bükreş antlaşmasını imzalayarak savaştan çekildi.
Daha sonra Italya savaştan çekildi.
Bulgaristanda çıkan bir karışıklık sonucu bu devlette çekildi.
Osmanlının Almanya ile kara bağlantısı kesildi.
Osmanlı da çekilmek zorunda kaldı.
Derken Avusturya peşine Almanya savaştan çekildi.
Böylece itilaf devletleri bu savaşı galip olarak bitirdi.

PARIS BARIŞ KONFERANSI 18 OCAK 1919
Itilaf devletleri savaşı kazanınca Paris te bir konferans düzenlediler.
Bu konferansın toplanmasındaki ana sebepler
Kendi aralarındaki problemleri çözmek
Yenilen devletlerin barış şartlarını belirlemek
ABD savaşın bitmesindeki rolünü göz önüne alarak buraya Wilson ilkeleri ile geldi fakat konferansa ağırlığını koyamadı.
Bu konferansta Ingiltere başta olmak üzere Fransa ağır bastı.
Wilson ilkelerinden Cemiyet-i Akvamın kurulması karalaştırıldı.
Osmanlının parçalanmasında burada karar verildi.
Yunanın Izmir e çıkma kararı da burada alında.
Ayrıca Kürt ve Ermeni temsilcileride çalışmalar yaparak burada birer devlet kurma sözlerini aldılar.
Bu konferansta itilaf devletleri arasındaki anlaşmazlıklar daha da artı.


l.DÜNYA SAVAŞINI BITIREN ANTLAŞMALAR

Itilaf devletleri ittifak devletleri ile ateşkes antlaşmaları imzaladıktan sonra 18 Ocak 1919 da Paris te toplanarak yapacakları barışların şartlarını belirlediler.
ALMANYA
Redhandars ateşkesi imzalandı.
28 Haziran 1919 da Versailles antlaşmasını imzaladılar.
Almanyanın sömürgeleri ve bazı toprakları elinden alındı.
Siyasi ekonomik ve askeri bazı yükümlülükler getirildi.
AVUSTURYA
Willas Guiste ateşkesi imzalandı.
10 Eylül 1919 Saint Germain barışı yapıldı.
Macaristan Avusturya dan ayrıldı.
BULGARISTAN
Selanik ateşkesi imzalandı.
27 Kasım 1919 da Nevilly barışı yapıldı.
Bulgaristanın Ege de sınırı kalmadı.
MACARISTAN
Willas Guiste ateşkesi imzalandı.
6 Haziran 1920 de Tiranan antlaşması imzalandı.
Bu antlaşma Macaristan da komünist ihtilal olmasından dolayı gecikti.
OSMANLI
Mondros ateşkesi
10 Ağustos 1920 Sevres barışı imzalandı.

l. DÜNYA SAVAŞININ SONUÇLARI

ll. Dünya savaşına neden oldu.
Merkezi devletlerin yıkılması ile Avrupa da ve Ortadoğu da denge boşlukları doğdu ve karışıklıklar çıktı.
Cemiyet-i Akvam doğdu.
Sömürgecilik yerini mandacılığa bıraktı.
Imparatorluklar yıkıldı.
Türkiye Litavnya Estonya Ukrayna Polonya Macaristan Çekoslovakya Yugoslavya gibi devletler doğdu.
Almanyanın rekabetinden kurtulan Rusya ve Fransa nın etkisiz kalmasından yararlanan Ingiltere en avantajlı duruma geldi ve dünyanın bir numaralı devleti oldu.
Italya galip olmasına rağmen toprak alamdı.
Milliyetçilik güçlendi. 
Kemalizm faşizm nazizm komünizm gibi rejimler doğdu.



SAVAŞ IÇINDEKI GIZLI ANTLAŞMALAR

Çanakkale savaşı devam ederken itilaf devletleri arasında bazı gizli antlaşmalar yapılmıştır.
Bu gizil antlaşmaların sebeplerine bakıldığında
Osmanlının yok olacağına inanılması
Itilaf devletleri arasındaki kopmaları önlemek
Itilaf devletlerine yeni müttefikler almak

ISTANBAL ANTLAŞMASI 10 NISAN 1915
Ingiliz ve Fransa nın Çanakkale cephesine yüklenmesi bir müddet sonra Rusya yı telaşlandırdı.
Ruslar bu devletleri burayı almaları sonrası tekrar çıkmayacaklarını biliyordu.
Bu duruma itiraz etti ve savaştan çekilme tehdidi doğdu.
Rusyanın bu tavrı gizli bir antlaşma ile son buldu.
Buna göre boğazlar alındığında Rusya ya verilecekti.
LONDRA ANTLAŞMASI 26 NISAN 1915
Bu antlaşma Italya ile yapıldı.
Rodos ve 12 ada,Trablusgarp Antalya çevresi Italya ya verilerek onun itilafın yanında savaşa girmesi sağlandı.
SAYKES PICOT 3 OCAK1916
Ingilter Rusya Fransa arasında geri kalan toprakların bölüşümü için yapıldı.
Ingiltere Batum Musul (Irak) Suriye Mısır ı aldı.
Fransa Suriye nin kalan bölümünü
Rusya Doğu Anadolu bölgesinin alacaktı.
PETROGRAT 1916
Rusya kendi hissesine az toprak düştüğünü iddia etti.
Trabzon uda talep edince Fransa ve Ingiltere kabul etti.
Bu antlaşma Italya ya duyurulmadı.
SEN DO MARIO  19 NISAN 1917
Petrograt antlaşması Italya tarafından duyulunca oda bu duruma itiraz etti.
Bunun üzerine Mersin hariç Ege ve Akdeniz bölgesi Italya ya verildi.
Bu antlaşmaya şart olarak Rusyanın onayı konuldu.
MAC MAHON
Ingiltere ve şerif Hüseyin arasında yapıldı.
Türklerin Arap topraklarından atılmasına karşılık Arap krallığı bu kişiye verilecekti.
Türkler bu topraklardan atıldı ama bu kişi kral olamadı.

WILSON ILKELERI
1918 de savaş devam ederken bütün devletler barıştan yana bir tavır koydular.
Daha savaş bitmeden ABD başkanı Wilson 8 Ocak 1918 de 14 maddelik prensipleri yayınladı.
Savaşa girmesinide bu şartların kabulüne bağladı.
Wilsona göre yeni bir savaşın çıkmaması için barışın bu maddeler doğrultusunda yapılması gerekli idi.
Ayrıca yeni dünya düzeni için bu maddelerin kabulü şarttı.
Bu maddeleri başta bütün devletler kabul etti.
ABD nin gayesi yenilen devletleri koruyarak manda ve himaye sistemi ile Avrupa siyasetine girip dünya liderliğini almaktı.
Bu düşüncelerle Paris barış konferansına geldi.
Mağlup devletler bu prensiplere sımsıkı sarıldı ama galip devletler önceki gibi sıcak bakmadı.
Bu ilkelere bakıldığında
Barışlar açık olacak
Cemiyet-i Akvam kurulacak
Anlaşmazlıklar savaşla değil barışla çözülecek
Yenilenler tazminat ve toprak vermeyecek.
Rusya Romanya Sırbistan Italya Karadağ Polonya gibi devletlerin sınırları ve statükoları (mevcut antlaşmalara göre durumları) tekrar görüşülecek.
Boğazlar bütün devletlerin ticaret gemilerine açık olacak.
Bir toprak parçasında kim çoğunlukta ise onların hakimiyeti sağlanacak.
Türklerin oturduğu bölgelerde Türklerin hakimiyeti sağlanacak.

Ayrıca Bakınız

Türk Tarihi Özet Konu Anlatımı

Türk Tarihi Kronolojisi Türk Devletlerinin Kuruluş ve YıkılışTarihleri

ilk Müslüman Türk Devletleri

1.Dünya Savaşı Haritaları

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Tarih Konular

Osmanlı imparatorluğu Haritaları

Türkiye Haritaları

Flash Eğitici Oyunlar

Tarih Haritaları

Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük Konuları

Kpss Tc inkılap Tarihi ve Atatürkçülük

Kpss Tarih

Tarihi Videolar

Tarihi Resimler