Amaç Analizi Teknikleri

aygunhoca tarafından yazıldı. Aktif . Yayınlanma Öğretim Yöntem ve Teknikleri

Öğretim Amaçlarının saptanması

Eğitim programı:
Öğretmen, kendine verilen eğitim programındaki amaçlar, yeterlikler listesi, konular, ilke ve açıklamaları inceleyerek dersinin amaçlarını geliştirebilir.

Ders Kitapları:
Ders kitaplarının çoğunda her ünitenin başında ünite amaçları yer alır.
Eğer, ders kitaplarında örnek amaçlar yer almıyorsa, örnek amaçlar ders kitaplarının öğretmenler için hazırlanan versiyonlarında yada ünite dergilerinde bulunabilir.
Kitapların hiçbiri örnek amaçlar içermiyorsa, öğretmen ders kitaplarını inceleyerek dersi için amaçlar geliştirebilir, 

Ihtiyaç Analizleri
Bir sınav sonucunda öğrencilerin başarısız olma nedenlerini bulmak için yapılan ihtiyaç analizi (problem analizi) sonuçları,

Öğretmenin Kendi Fikirleri
Öğretmenler, özellikle dersi önceden okutmuşlar yada ilgili öğrenci grubunun özelliklerini biliyorlarsa,
Derste öğrencilerin neler öğrenmesi gerektiğine yönelik fikirleri olacaktır.

Öğretim Amaçlarının Analizi

Bazı amaçlar bir saatten daha kısa bir sürede öğretilebilecek becerileri içerirken, diğerleri çok daha uzun bir sürede öğretilebilecek becerileri içerebilir.
Amaç ne kadar küçükse, nelerin öğrenilmesi gerektiğini analiz etmekte o kadar kolay olacaktır.

Ancak, belirlenen amaçların öğretimin planlanması sürecine rehberlik edebilmesi için bu amaçların açık ve anlaşılır bir şekilde ifade edilmesi,
Bazen de alt amaçlarına ayrılması gerekmektedir.

Örneğin; öğrencilere bilgisayar kullanma becerisi kazandırmak gibi bir amaç ifadesi, açık ve anlaşılır değildir.
Çünkü, bu amaç ifadesinde, öğretim sonunda amaca ulaşan bireylerin ne yapıyor olacakları belirgin değildir.

Bir öğretim amacının analizi,
Bireyin tam olarak amacı gerçekleştirirken ne yapıyor olacağını basamak  basamak tanımlamak anlamına gelir.

Amaç Analizi Teknikleri
a)Bilişsel Amaçların Analizi


Bilişsel amaçların analizinde öğrencilere kazandırılmak istenen için gerekli ön koşul öğrenmeler/ davranışlar tespit edilir
Bunlar hiyerarşik olarak düzenlenir.
Bir diğer anlatımla, bilişsel amaçların analizi, amaca ulaşmak için önceden nelerin öğrenilmesi gerektiğini belirleyerek yapılır.

Bilişsel Amaç Analiz Süreci

1. Öğrencilerin öğrenme amacı ile ilgili sahip oldukları giriş davranışları belirleyin.
2.  Birinci basamak (ilk düzey) ön koşulları tespit edin.
Öğrenme amacını ele alın ve öğrencinin bu maca erişebilmesi için önceden neleri bilmesi gerekmektedir? sorusunu sorun.     Bu soruyu sorarak, öğrencinin amaca ulaşabilmesi için gerekli olan ilk düzey önkoşul bilgi ve becerileri belirleyiniz.
3.  Ikinci basamak (ikinci düzey) ve sonraki ön koşulları tespit edin. Bu aşamada, bir önceki basamakta belirlenen bilgileri/ becerileri öğrenmek için gerekli önkoşul öğrenmeler belirlenir.
4.  Önkoşul öğrenmeleri analiz etmeye ne kadar daha devam etmeniz gerektiğini belirleyin.
Önkoşul öğrenmelerin belirlenmesine yönelik analiz, öğrencilerin önceden sahip oldukları davranışlara kadar devam eder ve tamamlanır.
5. Öğrenme hiyerarşisini oluşturun.
Bu aşamada, analiz yoluyla tespit edilen bütün bilgi ve beceriler hiyerarşik olarak, basitten karmaşığa doğru sıralanır.

Bilişsel Bir Amacın Temel Aşamaları ve Bunların Sıralanışı
Insan vücudundaki farklı organları göstererek isimlendirmek
Başımızda bulunan organları gösterme ve bunları isimlendirme
Gövdemizde bulunan organları gösterme ve bunları isimlendirme
Kolumuzda bulunan organları gösterme ve bunları isimlendirme
Bacaklarımızda bulunan organları gösterme ve bunları isimlendirme
Öğrenme hiyerarşisinin doğruluğunun kontrolü
Öğrenme hiyerarşisinin doğruluğunu kontrol edin.
Bilişsel amaç analizinin son aşaması, tespit edilen önkoşul becerilerin ve bunların sıralanışının doğruluğunun kontrol edilmesidir.
Kontrol, iki şekilde yapılabilir:
Mantıki olarak veya deneysel olarak.


Mantıki kontrol
Oluşturulan öğrenme hiyerarşisi, tüm gerekli bilgi/ becerileri ve her hangi bir gereksiz bilgi yada beceriyi içerip içermediği yönünde incelenir.
Hiyerarşide yer alan her bilgi/ beceri ele alınır ve öğrenci önkoşul olarak tespit edilen davranışlara sahip olduğunda, bu bilgi/ beceriyi öğrenebilir mi? sorusu sorulur.
Cevap evet ise, öğrenme hiyerarşisinin bu bölümü tamamlanmıştır.
Eğer cevap hayır ise, yeni öğrenme becerileri eklenir.

Deneysel olarak kontrol
Öğrenme hiyerarşisini deneysel olarak kontrol etmek için, her bir öğrenme becerisi için test maddeleri geliştirilir ve
Test, örnek bir öğrenci grubuna öğretim sonunda uygulanır.

Duyuşsal Amaçların Analizi
Duyuşsal amaçlar yukarıda belirtildiği gibi, psikomotor yada bilişsel davranışları içerir.
Bu nedenle, duyuşsal amaçların analizi, amacın içerdiği öğrenme alanı temel alınarak yapılır.
Ancak, duyuşsal bir amacın gerçekleşebilmesi için psikomotor yada bilişsel davranışları önceden öğrenilmiş olması gerekmektedir.
Örneğin; eğer öğrencilerin trafik kurallarına uyması isteniyorsa, öğrencilerin trafik kuralları ve bu kurallar uymanın neden gerekli olduğunu önceden öğrenmiş olmaları gerekmektedir.

Duyuşsal Bir amacın Temel Aşamaları ve Bunların Sıralanışı
Araba kullanırken trafik kurallarına uyma
Yolculuk öncesi arabanın bakımını yaptırma
Uykusuz ve alkollü araba kullanmaktan kaçınma
Emniyet kemerini takma
Yol işretlerine uyma
Hız kurallarına uyma
Öğrencilerin Analizi
Bir öğretimin başarısı,diğer faktörler yanında, öğrencilerin bilgi ve beceri düzeyine uygun planlanmasına ve uygulanmasına bağlıdır.
Öğrencilerin önceden sahip oldukları bilgi, beceri ve tutumlar giriş davranışları olarak adlandırılır.
Öğrencilerin giriş davranışlarını dikkate almamak yada yanlış saptamak, öğretimin hedef öğrenciler için çok güç veya çok basit olmasına neden olabilir.

Öğrencilere hangi davranışları kazandırmak istediğinizi seçebilirsiniz.
Fakat öğrencilerin giriş davranışlarını seçemezsiniz.
Her bir öğrencinin giriş davranışını belirlemezseniz,
Bütün öğrencilere birbirine benziyormuşçasına aynı şekilde davranmak durumunda kalırsınız.
Elbette öğrenciler, bazı yönlerden birbirlerine benzerler,
Ama giriş davranışları açısından farklılık gösterirler.
Bu nedenle, öğretime, nereden başlayıp nerede bitirmek gerektiğini düşünmeden başlamak bütün çabaların boşa gitmesine sebep olabilir.
Öğretilecek konularla ilgili olarak öğrencilerin önceden sahip oldukları bilgi ve beceriler hakkında bilgi toplanır.
Bu bilgi, öğrencilere nelerin öğretilmesi gerektiğini belirlemede yardımcı olur.
Bu nedenle, hedef öğrencilerin giriş davranışlarını belirleme, öğretim analizi ile aynı anda yapılmalıdır.

Hedef grubun ihtiyaçlarına uygun planlama ve öğretim yapabilmek için, grubun giriş davranışları yanında genel özellikleri hakkındaki bilgiler toplamakta çok yararlı olacaktır.
Öğrenciler birçok yönden birbirlerinden farklılık gösterirler.
Örneğin
Olguları, kavramları ilişkileri kavrama/ hatırlama yeteneği
Fiziksel, duygusal ve sosyal gelişim
Öğrenme arzusu, motivasyon
Öğrenme biçimleri (tercihleri)
Bireysel ve/ veya grupla çalışma yeteneği

Kas koordinasyonu
Okuma ve dinleme yeteneği
Kendini sözlü ve/ veya yazılı ifade etme yeteneği
Öğrenme hızı veya kapasitesi
Hedef grubun özellikleri hakkında üç kaynaktan bilgi toplanabilir:
1.  Öğrenciler
Test Uygulamak
Öğrencilerle Görüşme
Öğrencileri Gözlemleme
2.  Öğrenciler Hakkında Bilgisi Olan Diğer Kişiler
3  Kendi Varsayım ve Tahminlerimiz
Mevcut Materyalin Analizi
Aynı çalışmaları tekrar yapmamak için, konu ile ilgili önceden var olan materyallerin araştırılması ve değerlendirilmesi gerekmektedir.
Mevcut materyalleri biraz güncelleştirmek yada varsa eksikliklerini tamamlamak yeni materyaller geliştirmekten daha ucuza mal olabilir.
Materyallerin tutarlıklarına göre, mevcut materyaller kullanılır veya ihtiyaca uygun yeni materyaller geliştirilir.
Öğretim Ortamını Tanımlama
Öğretim ortamı, öğretim ve öğrenmenin gerçekleşeceği fiziksel çevredir.
Öğretim için seçilen ortam, öğretimin kalitesini doğrudan doğruya etkiler, çünkü bazı konular en iyi sınıf ortamında, bazıları laboratuar (bilgisayar laboratuarı, fen laboratuarı, dil laboratuarı gibi) ortamında ve bazıları da bireysel çalışma materyalleriyle öğretilebilir/ öğrenilebilir.

Sınıf ortamında, düz anlatım, gösteri ve tartışma gibi çok değişik yöntemler kullanılabilir.
Sınıflar büyüklük, şekil, ışıklandırma, oturma düzeni vs. bakımından birbirlerinden farklılık gösterebilir.
Bu faktörler, yöntem ve araç- gereçlerin kullanımını etkileyecektir.

Uygun olmayan bir ortamda, planlanan öğretim teorik olarak gerçekleşir, fakat pratikte istenilen verimi almak mümkün olmayacaktır. Örneğin;
Sosyal bilgiler dersinde güneş tutulması ile ilgili var olan bir video kaseti kullanabilmek için video aracına, televizyona ve elbette prize ihtiyaç vardır.
Eğer priz yoksa, filmi göstermek mümkün değildir. Bu durumda konu, basit çizimler, tartışma, anlatım gibi yöntemler kullanılarak işlenecektir.

Öğrenme ortamının tanımlanması, dolayısıyla, ortam hakkında bazı soruların cevaplandırılmasını içerir:
Öğrenme nerede gerçekleşecek?
Sınıfta mı? Atölyede mi? Laboratuarda mı?
Bir alan gezisiyle mi?

Ortamın özellikleri nelerdir?
Etkili bir öğretim için öğrenci özelliklerini tanımak ne kadar önemli ise, ortam özellikleri de önemlidir.
Öğrenci sayısı bakımından ortamın büyüklüğü nedir?
Sıralar, sandalyeler nasıl düzenlenmiştir?
Sıraların yerlerini değiştirmek, yeniden yerleştirmek mümkün mü?
Hangi araç- gereçler var yada temin edilebilir? Ortamdaki gürültü miktarı ne kadar olabilir?
Işıklandırma yeterli mi? Bazı araçların kullanılabilmesi için ışık miktarı ayarlanabilir mi?

Bu özellikler öğretimi nasıl etkileyebilir?
Öğretimin etkililiğini arttırmak için ortamı yeniden düzenlemek mümkün mü?

Psikomotor Amaçların Analizi

Psikomotor bir becerinin analizi, beceriyi işlemlerine ve işlem basamaklarına ayırmak ve bunları basitten karmaşığa doğru bir sıra içinde düzenlemek demektir.
Bu analizde ayrıca, her bir işlemin hangi mükemmellikte (standartta) yapılması gerektiği, işlemin yapılması için gerekli araç- gereçler ve ilgili bilme unsurları saptanır.

Psikomotor Amaç Analiz Süreci

Gözlemlediğimiz kişilerden, benzer veya farklı koşullarda, işlemlerin yapılabileceği (veya yapılması zorunlu olan) başka yollar ve karar verme aşamalarının olup olmadığını belirlemelerini isteyin.
Standartların Belirlenmesi
Standartlar, işlemin hangi mükemmeliyetle yapılması gerektiği ile ilgili kriterlerdir.
Standartlar,
Gözlenebilir
Ölçülebilir olmalıdır.
Işlem standartlarını belirlemek amacıyla, gözlemlenen kişilere ne tür sorular yöneltilebilir

Sorular
Bu beceri ne derce iyi yapılmalıdır?
Kabul edilebilir tolerans oranı (hata payı) nedir?
Nihai Üründe (beceride) bulunması gereken/ aranan özellikler nelerdir?
Becerinin tamamlanması için zaman sınırlaması var mıdır?

Araç, Gereçlerin Belirlenmesi
Becerinin öğretimi ve uygulamasında kullanılacak araç- gereçlerin belirlenebilmesi için aşağıdaki sorular kullanılabilir:
Bu becerilerin her bir basamağını tamamlamak için gerekli olan araç- gereçler nelerdir?
Becerinin öğretimi/ yapılması için gerekli olan araç- gereçler nelerdir?

Gerekli/ Ilgili Bilgilerin Belirlenmesi

Bir becerinin bilme unsurları, bireyin işlemleri tam olarak yapabilmesi için, işlemlerin teknik boyutuyla ilgili kavramlarla fen, matematik ve dil bilgisini içerir.
Her bir işlemin yapılabilmesi için;
1.Gerekli olan teknik bilgiler nelerdir?
2.Hangi bilimsel ilke, kural veya kavramların bilinmesi gerekmektedir?
3.Hangi özel matematiksel bilgilerin öğrenilmesi gerekmektedir?
4.Hangi özel iletişim yada dil bilgisi/ becerisi gerekmektedir?
5.Bilinmesi gereken özel terimler, kodlar, semboller vb. var mıdır?


Ders Materyali
Eşini Bul
Kullanılan Araçlar:

5 adet kapı zili
5 tane elektrik anahtarı ,Ince kablo
Renkli karton 
Mukavva
Tahta çıtalar
Köpük
El lambası.

Amaç: Ilköğretimde  öğretimde  konuların kavratılmasında  ve soruların daha iyi anlaşılması için kullanılır. Bu sayede öğrencilerin zevkli bir şekilde derse katılmaları sağlanır.
Aracın Yapımı:Öncelikle kapı zilleri ile anahtarlar arasında kablo ile bağlantı yapılarak herhangi bir anahtar açıldığında sadece o anahtarın karşısındaki zile basılınca yanması sağlandı .Köpüğün içine yapılan tesisat döşendi. Kenarı çıtalarla tutturularak sağlam olması sağlandı. daha sonra üzerine mukavva yapıştırıldı. Mukavvanın Üzerine sarı karton döşenerek güzel bir görüntü sağlandı. Anahtarların karşısına kutucuklar yerleştirilerek sorular yazıldı, zillerin karşısına ise cevaplar yazılarak  öğrenciler  için zevkli olarak kullanılacak bir ders aracı hazırlandı.
Kullanımı: Bu araç ilköğretimde her derste kullanılabilecek bir araçtır Sorular her derse göre düzenlenebilir. Kullanılırken anahtarlardan yana sorular yazılır diğer tarafa da cevap seçenekleri yazılır. Öğrenciye sorulan sorunun anahtarı açılır ve öğrenciden cevaplar arasından doğru cevabı bulması istenir. Öğrenci eğer doğru cevabı bulursa lamba yanacaktır eğer bulamazsa lamba yanmayacaktır.

Ayrıca Bakınız

Seminer Çalışması Dökümanları

Öğretim Yöntem ve Teknikleri

Şube Öğretmenler Kurulu Tutanakları

Zümre Toplantısı Tutanakları

MEB Mevzuat Bankası

Anadolu ve Fen Liseleri Öğretmen Seçme Sınavı

Atatürk Hakkında Bilgi ve Döküman

Atatürk Resimleri

Tarih Haritaları

Coğrafya Haritaları

Hayat Bilgisi

Tc Inkılap Tarihi ve Atatürkçülük

Ülkeler Ansiklopedisi

Tarih

Coğrafya